Help, er komt een paard van rechts

Steeds meer Nederlanders rijden paard, en niet alleen in de manege. Dat betekent dat er ook steeds meer ongelukken voorkomen. Want weinig automobilisten weten raad met paarden op de weg.

Overal zijn tekenen van een groeiend enthousiasme voor de paardensport. Nederland telt steeds meer paarden, het aantal leden van hippische organisaties stijgt en waar op het platteland eens koeien graasden, staan nu paarden.

Paardenliefhebbers hebben nu eenmaal meer te besteden, merken boeren, die daar graag voorzieningen voor treffen. Het grotere aantal ruiters, van wie bijna de helft onder de twintig is, resulteert in meer buitenritten. Tussen de manege en het natuurgebied ligt meestal een stuk openbare weg dat de paarden moeten overbruggen. Dit zijn risicovolle momenten.

Paardrijden is relatief gevaarlijk. Op de lijst van blessuregevoelige sporten staat het op nummer drie. Jaarlijks gebeuren er 9400 ongelukken in de recreatieve paardensport. Van deze ongelukken vindt 22 procent plaats op de openbare weg. Het gaat om 2086 gevallen jaarlijks, en daarvan hebben twee à drie een dodelijke afloop.

Dat hoge aantal is misschien te wijten aan onwetendheid van automobilisten, blijkt nu uit onderzoek. Welwillende automobilisten passeren ruiters langzaam, om vervolgens hard gas te geven als ze erlangs zijn. Of ze claxonneren even. Paarden schrikken dan van het lawaai en slaan op hol.

Dit voorbeeld gebruikt Thomas te Lintel Hekkert in zijn onderzoek ’Paarden versus Automobilisten’. Te Lintel Hekkert is aankomend verkeerskundige en onderzocht de relatie tussen automobilisten en paarden. Hij komt tot de conclusie dat het begrip tussen de twee flink verbeterd kan worden. Vooral automobilisten hebben geen idee wat ze moeten doen als ze ruiters of koetsiers op de openbare weg tegenkomen. Als maatregelen uitblijven, verwacht Te Lintel Hekkert dat het aantal verkeersongevallen met paarden zal stijgen.

Volgens de onderzoeker moet in het rij-examen voor automobilisten meer aandacht komen voor ruiters en koetsiers. Nu komen deze weggebruikers niet of nauwelijks aan bod. Om het bewustzijn te verhogen begon de KNHS (Koninklijke Nederlandse Hippische Sportfederatie) in 2005 met een voorlichtingscampagne: ’Weet wat je doet als je een paard ontmoet’. Maar toen het geld op was stokte ook de campagne.

Een landelijk verplicht ruiterbewijs ziet Te Lintel Hekkert als een andere oplossing. Op dit moment heeft een ruiter slechts in delen van het land zo’n bewijs nodig. Ook reflecterende rijkleding zou bijdragen aan de zichtbaarheid en dus aan de veiligheid. Duidelijke ruiterroutes moeten de meest geschikte routes van manege naar natuur aangeven en ’paardenoversteekplaatsen’ met een eigen stoplicht kunnen de oversteek op een drukke weg vergemakkelijken.