Het (on)veilige web: Van ham naar spam en terug

Deze week werd ik weer verrast met een paar opgewekte e-mails. Bij Europe Millions heb ik twee miljoen euro gewonnen. Van Fondazione Vittorio krijg ik één miljoen, zij het dat ik wel 15 procent moet besteden aan ’het verbeteren van mijn omgeving’. Patricia Goodman geeft me een beleggingstip: het beursgenoteerde China Fruits gaat goud verdienen omdat de sinaasappeloogst in Florida tegenvalt. Er zat ook een waarschuwing bij van Capital One Bank: er wordt vaak getracht om op mijn naam in te loggen; ze adviseren me snel mijn login-gegevens te vernieuwen.

Ik heb de laatste tijd weer vele miljoenen gewonnen, ondanks de spamfilters van Trouw. Die miljoenen, da's onzin natuurlijk. Ik heb me nooit aangemeld voor welke loterij dan ook, noch bij een Italiaanse stichting, en heb ook geen rekening bij Capital One Bank. En dat Patricia me China Fruits adviseert is omdat ze zelf aandelen of opties bezit en de koers wil doen stijgen. Triest voor Patricia: de koers is deze week ingestort, waarschijnlijk omdat de Amerikaanse beurswaakhond SEC een onderzoek is gestart naar aandelen die worden gepromoot met behulp van spam.

Zo'n tien jaar geleden werd het web populair. In het begin kreeg je uitsluitend gewenste en nuttige informatie. Maar al ras werd ongevraagde en massaal rondgestuurde reclame een plaag. Spam werd dat genoemd, naar een blikje vlees dat de komieken van Monty Python gebruikten om sluikreclame op tv aan de kaak te stellen. Als tegenhanger van spam werd wél gewenste mail ham genoemd. Van ham ging het web dus naar spam en dankzij steeds slimmere spamfilters weer naar ham.

Recent gaat het echter weer flink mis. Spamfilters herkennen woorden als viagra, via-gra, viahgrah etc. probleemloos. Maar sinds een tijdje worden ze verpakt in een foto van de tekst, in plaats van als gewone tekst. En de miljoenen uit de loterij staan vermeld in uitgebreide e-mails en lijken zo wel héél erg op ham-mails. Volgens schattingen van spambestrijders (wellicht dus wat gekleurd) is dankzij onder meer de picturespam nu 75 tot 90 procent van alle e-mails spam.

Gelukkig lijkt er weer licht te komen in dit webduister, vooral dankzij hoogleraar Tobias Scheffer van de Humboldt Universiteit in Berlijn. Hij heeft ontdekt dat elke e-mail een unieke vingerafdruk heeft. Kijk bijvoorbeeld naar de kleuren in een e-mail. Vind je exact dezelfde verdeling daarvan in heel veel e-mails, dan is het vrijwel zeker spam. Je hoeft dus geen teksten te analyseren en zo misschien de privacy te schenden om spam te herkennen. Samen met spambestrijder Strato is er patent op aangevraagd. Zodra dat is verleend, willen de twee het systeem beschikbaar stellen als open source software. Hopelijk kunnen we daardoor weldra weer ongestoord van ham genieten.