Je genen moeten wel meewerken

Met de zomer in aantocht trekken we en masse de sportschoenen weer aan. Maar zijn een strak lijf en een topconditie wel voor iedereen weggelegd?

Een slanke, gespierde buik krijgen terwijl je met een boek op de bank ligt. Je hoeft alleen maar een speciale band om te doen, aldus de reclame, en dan worden met ’kleine veilige’ trillingen de spieren automatisch gestimuleerd.

Het lijkt te mooi om waar te zijn en dat is het ook. „We hebben er hier eens onderzoek naar gedaan”, vertelt Peter Hollander, hoogleraar bewegingsfysiologie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. „Je kunt met zo’n apparaatje wel spiercontracties opwekken, maar die zijn zo licht dat de spieren er echt niet sterker van worden. En een toename van het energieverbruik bleek überhaupt niet te meten. Je valt er dus ook niet van af.”

Leuker kan de wetenschapper, die in zijn jonge jaren een redelijk turner was, het niet maken: wie vet wil verbranden, spieren kweken of zijn uithoudingsvermogen verbeteren, zal daar gewoon hard voor voor moeten werken. „Niets voor niets, het is niet anders.” Je kunt gaan hardlopen in het Amsterdamse Bos of op een treadmill in een sportschool gaan staan, fietsen langs de Vecht of spinnen in het fitnesscentrum. „Voor het effect maakt het niet uit. Het verschil is dat het bos niets belooft en die sportschool vaak wel.” Kijk maar naar de advertenties waarmee nieuwe leden worden gelokt: „De verwachting wordt gewekt dat, als je maar eenmaal over de drempel bent gestapt, je binnen de kortst mogelijke tijd een beter figuur of een superconditie hebt.” Helaas: „Vrijwel niemand wandelt een paar weken later weer naar buiten als atleet.”

Het is, geeft Hollander toe, een beetje frustrerende boodschap. Een verbetering van de conditie vereist een behoorlijke inspanning: ongeveer 60 minuten per week bewegen, verdeeld over 2 of drie keer, met een hartfrequentie van minimaal 170 min de leeftijd. Langer, zwaarder en vaker kan natuurlijk ook. Tegelijk is het effect beperkt. Een verbetering van twintig procent is wel het maximale. „De maakbaarheid van het uithoudingsvermogen is betrekkelijk. De grenzen worden voor een belangrijk deel door onze genen bepaald.”

Om misverstanden te voorkomen: daaruit mag je niet de conclusie trekken dat je dus net zo goed op de bank kunt blijven zitten. We bewegen te weinig, eten en drinken te veel en worden door die combinatie steeds dikker. „En dat is ontegenzeggelijk slecht voor onze gezondheid. Kijk alleen maar naar de toename van het aantal mensen met diabetes type 2. Vroeger noemden we dat ouderdomssuiker, nu zijn soms kinderen van 13, 14 jaar al patiënt.”

Dus toch massaal naar de sportschool? Als je dat leuk vindt, moet je het zeker doen, aldus Hollander. Maar wie die apparaten eigenlijk niets vindt of niet houdt van springen op muziek, kan beter iets anders zoeken. „Anders ga je na een maand toch niet meer.” Rustig beginnen, adviseert hij. „Het is niet de bedoeling dat je na een keer sporten niet meer kunt lopen van de spierpijn. Het is onzin te denken dat dat goed zou zijn.” Vervolgens geleidelijk aan opbouwen. Waarna het moeilijkste rest: volhouden.