Dit is (g)een nieuwskop

Krantenkoppen zijn er in twee soorten. De ene staat boven nieuws: Dierenpartij tegen insecticiden. De andere boven reportages, analyses en wat dies meer zij: De dierenpartij maakt van een mug een olifant. Het verschil zit ‘m in het taalgebruik.

Makers van nieuwskoppen dienen de essentie van een gebeurtenis of toestand zo bondig mogelijk weer te geven. Daarom laten ze veel weg. Lidwoorden bijvoorbeeld, het werkwoord zijn en bezittelijke voornaamwoorden: (de) dierenpartij (is) tegen insecticiden; (het) kabinet behoudt (zijn) meerderheid.

Auteurs van niet-nieuwskoppen worden niet gehinderd door de eis van telegramstijl. Wilders bederft het feestje van de geslaagde formatie is, boven een analyse, acceptabel.

Het verschil tussen de twee soorten wordt wel verdedigd met het niet onzinnige argument dat het voor de lezers handig is. Zo zien ze meteen wat nieuws is en wat niet. Toch lijkt het onderscheid de laatste tijd te vervagen. Wat voorbeelden van nieuwskoppen uit Trouw:

Machiel Kuijt is () weer vrij man. Chinese jongeren zijn / meer gericht op carrière / dan op democratie. Bij rookverbod / dreigt een opstand. Balkenende doet handreiking aan de oppositie. Te dik Brits kind mag bij / zijn moeder blijven wonen. (De schuine strepen markeren de grens tussen kopregels.) Ook in andere kranten komt het verschijnsel voor: PvdA en SP / eisen draai / van het CDA (NRC). Vergrootglas in het / heelal is supersterk (idem). Enz.

Wat zit hierachter? Dankzij de vetgedrukte, voorheen verboden woordjes voldoen de kopregels beter aan een typografisch ideaal: ze lopen aardig vol. Deze verklaring is niet aantrekkelijk. Ze suggereert immers dat sommige koppenmakers geen nieuwsexemplaren kunnen afleveren die zowel typografisch als grammaticaal door de beugel kunnen.

Liever houd ik het erop dat we hier het begin zien van een streven om ook in nieuwskoppen het normale spraakgebruik te volgen. Bereikt is dit ideaal nog niet, maar dat hoeft niet lang te duren, al was het maar omdat het koppenmakersvak zo aanzienlijk wordt versimpeld.