Blair onder vuur na cockpit-video

De Britse premier Blair heeft veel uit te leggen over zijn ’speciale relatie’ met Amerika, na de publicatie van een video over ’vriendschappelijk vuur’ in Irak. Daarbij kwam in 2003 een Brit om het leven.

Zondag sneuvelde de honderdste Britse militair in Irak. Twee dagen later kon de Britse tv-kijker kennis nemen van de gang van zaken in een Amerikaanse cockpit op 28 maart 2003, toen twee gevechtpiloten erachter kwamen dat ze zojuist per abuis een Britse militair hadden gedood, in een konvooi bij Basra.

Premier Tony Blair heeft nu veel uit te leggen, vooral over de betrekkingen tussen hem en president George W. Bush. Die ’speciale relatie’ tussen de Britten en de Amerikanen, al meer dan een eeuw oud, kreeg de laatste jaren extra betekenis met de oorlog in Irak. Blairs loyaliteit aan Bush’ strijd tegen terreur en Saddam Hoessein stond voor hemzelf buiten kijf, maar voor veel Britten niet. Parlementariërs van de oppositie en zijn eigen Labour-partij beschuldigden hem van ’misleiding’, zowel van zichzelf als van het Britse publiek. Voor hen boden de afgelopen dagen volop argumenten: de dood van de 24-jarige Jonathan Carlos Bracho-Cooke, afgelopen zondag, voor een zaak waar steeds meer Britten aan twijfelen, en de video over de gebeurtenissen in 2003. Amerikaanse piloten dachten het vuur te openen op een lading raketten, maar troffen de 25-jarige Matty Hull uit Berkshire. De opnamen van het gesprek tussen de piloten voor en na het ’vriendschappelijk vuur’ werden door de Amerikanen als ’vertrouwelijk’ achtergehouden, en de Britse autoriteiten deden niet erg hun best om de video los te krijgen voor onderzoek naar de dood van Hull. Zijn weduwe kreeg in eerste instantie zelfs te horen dat er geen opnames waren. Een vasthoudende onderzoeksrechter wist echter een ’niet-officiële’ kopie los te krijgen, en die belandde in handen van The Sun. Inmiddels hebben de Amerikaanse autoriteiten de video vrijgegeven.

Blair betuigde gisteren zijn spijt over het feit dat de weduwe van Hull vier jaar heeft moeten wachten voor ze inzicht kreeg in de omstandigheden van de dood van haar man. Maar Blairs critici legden hem het vuur aan de schenen over de communicatie tussen de beide landen. Waarom duurde het zo lang voordat de video werd vrijgegeven?

Volgens Labour-Lagerhuislid Peter Kilfoyle bestaat de band tussen de Britten en Amerikanen vooral uit ’eenrichtingsverkeer’. Een partijgenoot noemde Blairs buitenlandpolitiek ’gevaarlijke zelfmisleiding’. „Zelfs het Witte Huis lacht bij het idee dat Groot-Brittannië invloed zou hebben op het Amerikaans buitenland beleid.” Blair gaf toe dat de ’speciale relatie’ hem had geschaad in de ogen van het publiek. Maar zonder de VS is het volgens hem onmogelijk zaken als terrorisme, klimaatverandering en armoedebestrijding op de internationale agenda te zetten.