’Homo’s zijn minder dan stront, dat was de boodschap in Riga’

Trouw kijkt terug op 2006, met mensen die het nieuws haalden. Vandaag: de Amsterdamse wethouder Tjeerd Herrema werd tijdens een homomanifestatie in Letland met poep bekogeld.

Er moet veel gebeuren om de altijd nuchtere en van oorsprong Friese PvdA’er Herrema van zijn stuk te krijgen. Het lukte relschoppers die de homomanifestatie in de Letse hoofdstad Riga in juli dit jaar verstoorden. „Ik zag zoveel haat in de blikken.”

Het Amsterdamse stadsbestuur besloot de homoactivisten in Letland te steunen, omdat vergelijkbare bijeenkomsten in Warschau en Polen verstoord werden. Amsterdam heeft een speciale band met de ooit bloeiende havenstad Riga.

De Letse organisatie had aanvankelijk het plan om een vrolijke bonte homoparade te houden, maar dat werd – onder het mom van veiligheid – meteen al door de autoriteiten verboden. Het evenement werd binnen gehouden, maar zelfs daar waren de homoactivisten en internationale politici niet veilig. Tegenstanders liepen gewoon naar binnen. „Eentje stond vlak voor mijn neus helemaal uit zijn dak te gaan in het Lets. Het duurde een uur voordat de politie kwam.”

Net als in andere voormalige Oostbloklanden hebben nationalisten en religieuze groepen de laatste jaren een flinke grip op het land. „Ze vinden homoseksualiteit verderfelijk, brengen het in verband met pedofilie. In zo’n klimaat komt het aan op standvastige politici, maar die duiken zelf. De loco-burgemeester van Riga die ik van tevoren sprak vond zelfs dat de manifestatie de Letse waarden aantast.”

Herrema moest onder politiebegeleiding het hotel verlaten, waar een woedende menigte zijn auto omringde en bekogelde, met water, eieren en poep. „Dat is vooral voor die mensen daar, ongelooflijk vernederend. De politie greep nauwelijks in, behalve als er geslagen werd. Sommigen moesten te voet weg, die werden geraakt. Homo’s zijn minder dan stront, dat was de boodschap.”

De toen net aangetreden wethouder ging erheen als loco-burgemeester in plaats van burgemeester Job Cohen. Herrema maakt er geen geheim van dat hij homo is. „Dat was overigens niet de reden dat ik ging. Het kwam in de agenda’s het beste uit. Maar ik heb mijn eigen levensverhaal wel gebruikt in mijn toespraak. Dat werkt bevrijdend naar die mensen daar merkte ik. In Letland is er geen enkele politicus die daar normaal over spreekt.”

„Die mensen doen hun best om geen aanstoot te geven. Ze zagen er keurig uit, er zat geen relnicht bij, zoals je die er hier altijd tussen ziet, in leer enzo.” Amsterdam heeft de organisatoren van de Letse Friendship Pride uitgenodigd afgelopen zomer tijdens de jaarlijkse parade over de grachten. Ze mochten aanschuiven op de boot van het COC. Eind januari is ook het hele stadsbestuur van Riga te gast in het Amsterdamse stadhuis voor een stevig gesprek.

Ondanks de grimmige sfeer, heeft Herrema een goed gevoel overgehouden aan het bezoek. ,,Nederlandse media hadden aanvankelijk weinig belangstelling tot ze het woord poep hoorden. Toen werd het wel een issue, ook in het Europarlement. En dat moet ook, want Letland is niet zomaar een landje ver weg, het is lid van de Europese Unie. Een lidstaat kan niet zo omgaan met rechten van mensen.”