Asielprocedure bij psychische problemen in gevaar

Voor asielzoekers met psychische klachten wordt de procedure stilgelegd. Maar als dit te lang duurt, wijst de IND de aanvraag sinds kort af.

De asielaanvraag van zeker honderd mensen die kampen met ernstige psychische problemen loopt gevaar. Hun procedure ligt stil. De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) dreigt met afwijzing wanneer de psychische klachten niet binnen een jaar verdwijnen.

Het gaat om asielzoekers die direct bij aankomst in Nederland zijn onderworpen aan een psychologisch onderzoek. Daaruit is geconcludeerd dat zij niet in staat zijn om een ’volledig, consistent en coherent vluchtverhaal’ te vertellen. Hun nader gehoor, waarin het vluchtverhaal aan de orde komt, is uitgesteld.

De IND verstuurt sinds afgelopen zomer brieven naar deze asielzoekers waarin staat dat de procedure pas wordt hervat wanneer uit een nieuwe medische rapportage blijkt dat een gedegen en coherent gesprek mogelijk is. De asielzoeker moet zelf voor die verklaring zorgen.

In de brief staat verder dat ’zolang dit gehoor niet heeft plaatsgevonden geen inhoudelijke beoordeling van de aanvraag kan plaatsvinden’.

’In het uiterste geval kan dit betekenen dat, indien betrokkene ook op termijn niet in staat zou blijken gehoord te kunnen worden, de aanvraag wordt afgewezen’.

In antwoord op Kamervragen van PvdA’er Spekman, schrijft staatssecretaris Albayrak (vreemdelingenzaken) dat ’tot een jaar navraag wordt gedaan naar de medische situatie’. „Als de asielzoeker na die periode nog steeds niet kan worden gehoord(...), dan zal de asielaanvraag in het algemeen worden afgewezen omdat betrokkene niet aannemelijk kan maken dat hij vluchtmotieven heeft.”

Petra Pannekoek, projectcoördinator van het Meldpunt Asielzoekers met Psychische Problemen (MAPP), spreekt over een gevaarlijk probleem. Als een vluchteling wordt teruggestuurd naar een land waar hij vervolging heeft te vrezen, houdt Nederland zich niet aan het Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens, zegt ze.

Het MAPP is een samenwerkingverband tussen onder meer de Stichting Rechtsbijstand Asiel, Amnesty International, en Vluchtelingenwerk Nederland. Psychologen en psychiaters van het MAPP onderzoeken asielzoekers op psychische problemen. Wanneer hier sprake van is, leidt dat meestal tot uitstel van het nader gehoor.

Dat betekent volgens ons niet, zegt Pannekoek, dat er helemaal geen gehoor kan plaatsvinden. „Wij concluderen alleen dat er sprake is van psychische problematiek. Daar kan je in het gesprek rekening mee houden.”

Daarbij is het onduidelijk wie dat nieuwe medisch onderzoek moet verrichten. Pannekoek: „Justitie vindt dat de asielzoeker daarvoor moet zorgen. Maar asielzoekers hebben niet altijd een eigen behandelend arts. En de ervaring leert dat toegang tot specialistische zorg voor deze groep beperkt is. De situatie zorgt dat de toestand van deze mensen alleen maar verslechtert.”

De IND benadrukt dat haar werkwijze is goedgekeurd door de Raad van State en dat afgewezen asielzoekers altijd een reguliere aanvraag voor een verblijfsvergunning kunnen doen, bijvoorbeeld op medische gronden.