Nepalese koning moet nu verder als burger

Geliefd was koning Gyanendra van Nepal nooit. Nu moet hij plaatsmaken voor een republiek. Daarmee komt een eind aan 240 jaar monarchie.

De kansen voor de Nepalese koning Gyanendra zijn nu definitief verkeken. Het parlement stemde gisteren met grote meerderheid voor afschaffing van de monarchie. De laatste hindoekoning ter wereld zal na de parlementaire verkiezingen in april, afstand moeten doen van zijn troon.

Als klein jongetje op school in India weigerde Gyanendra eens een bloem te geven aan de premier van India, die de school bezocht. „Ik ben hoger dan hij is”, zou het prinsje tegen het schoolhoofd gezegd hebben. Dit verhaal wordt vaak aangehaald om het karakter van de koning te illustreren: een man die het koningsschap hoog in het vaandel heeft staan en bereid zou zijn om hiervoor over lijken te gaan.

Gyanendra besteeg de troon onder bizarre omstandigheden. Op een avond in juni 2001 kwam bijna de hele koninklijke familie om bij een schietpartij. Volgens de officiële verklaring was kroonprins Birendra dronken en pakte hij na een ruzie zijn pistool. Veel Nepalezen geloven dit niet en denken dat Gyanendra zelf achter het complot zit. Hij was afwezig op het moment van de schietpartij, en de enige mannelijke overlevende, samen met zijn zoon.

Van oudsher worden koningen in Nepal, sinds 1769 een monarchie, vereerd als reïncarnatie van de hindoegod Vishnu. Gyanendra was echter vanaf zijn aantreden al niet populair. Gyanendra’s voorganger, koning Birendra, had van Nepal een constitutionele monarchie gemaakt, met meer macht voor het parlement. Tijdens zijn koningsschap heeft Gyanendra deze democratisering geprobeerd terug te draaien. In 2002 ontsloeg hij de regering, maar na protesten moest hij dit ongedaan maken. In 2005 ontsloeg hij weer de regering en trok hij alle macht naar zich toe. Na bloedige protesten in het voorjaar van 2006 gaf hij de macht terug aan de regering. Sindsdien heeft de koning de facto al geen politieke macht meer. Tot april mag hij nog in zijn paleis wonen, daarna moet hij als gewone burger verder door het leven.

Het einde van de monarchie werd onontkoombaar toen maoïstische rebellen een vredesakkoord sloten met de burgerpartijen in het land. Zij eisen al decennia het vertrek van de koning. De laatste maanden steggelden de politici nog over de precieze vorm die de nieuwe republiek moest krijgen, maar toen daar eenmaal overeenstemming over was, was het lot van Gyanendra bezegeld.