Ter Heijde blijft nooit ongemoeid

Het dorpje Ter Heijde, zes keer eerder slachtoffer van mens en natuur, moet voor de zevende keer plat. De Heijers willen vooral rust.

Ter Heijde is, in de woorden van inwoner Cees Storm (58), een dorp dat geen dorp mag zijn. Bewoners zijn bang voor de toekomst. De identiteit van het gehucht staat op het spel.

Twaalf straten, 198 huur- en 78 koopwoningen, 649 bewoners. Een Nederlands hervormde kerk, hotel Elzenduin, een dorpshuis, café de Viskeet, een surfwinkel.

Dat is samengevat het dorpje Ter Heijde, een stipje op de kaart, ingeklemd tussen Monster en de Noordzee. Vlak onder Den Haag, maar wars van de grote stad. Hier heerst de rust.

Nog wel, vrezen de bewoners, want het spook dat slopen heet, is weer gesignaleerd. Woningcorporatie Arcade, eigenaar van alle huurwoningen, wil het dorp grotendeels afbreken en herbouwen. Niet nog eens, verzuchten de bewoners. Het zou de zevende keer zijn dat Ter Heijde bezwijkt.

Vier keer, in 1470, 1530, 1546 en 1570 sloegen de golven genadeloos toe en verdween het dorpje in zee. Nadat de kustverdediging op orde was, waren de Heijers overgeleverd aan de sloopdriften van de mens. In 1928 bepaalde de burgemeester dat alle verouderde huisjes tegen de vlakte moesten. Alleen de kerk en een handvol woningen hielden stand.

In 1943, terwijl de nieuwe huizen net tien jaar stonden, moest Ter Heijde wijken voor de Atlantikwall. De Duitse bezetter liet alleen de kerk met rust. Het bleek een prima paardenstal.

Het was nog even twijfelachtig of het dorp wel zou terugkeren, maar de oorspronkelijke Heijers stonden erop. Het was de toenmalig minister van Wederopbouw In ’t Veld zelf die op 11 november 1949 de eerste spade in de grond stak. De schop hangt nog in het dorpshuis, en die laten de Heijers daar graag.

Maar de rust is de mensen weer niet gegund, zegt Cees Storm. Na alle bedreigingen van de mens en de zee, hebben we dat wel verdiend, vindt hij.

Maar de woningcorporatie heeft hele andere plannen. Er circuleren ontwerpen met een heuse boulevard, gericht op toeristen. En zelfs een futuristisch eiland voor de kust wordt niet uitgesloten. Tot afschuw van Storm en zijn plaatsgenoten: De Heijers zijn bang dat hun rustige dorp zal veranderen in een tweede Kijkduin of Scheveningen.

Dat het dorp sterk verouderd is, geeft iedereen toe. Ook Eeft Fokkema. Hij is de buitenmuren van zijn huurwoning zelf maar gaan voegen. Maar nieuwbouw? Nee. Dan verdwijnt Ter Heijde en komt er een elitedorp voor terug, zegt zijn vrouw Deborah. Met hoge huren en andere mensen.

Dat zo’n grootschalige operatie pijn gaat doen, weten ze bij Arcade. Je huis worden uitgezet is altijd moeilijk, vertelt een woordvoerder. De angst bestaat dat het dorp verandert en het karakter wordt aangetast. Arcade heeft daarom alle bewoners bezocht en het belang van de sloop uitgelegd. De huizen moeten straks weer vijftig jaar mee, voor renovatie is het nu te laat.

Storm ziet een oplossing: maak van Ter Heijde een beschermd dorpsgezicht. Door de typische jarenvijftigbouw is het een uniek testament van de Wederopbouw. Zijn noodkreet ligt bij de lokale politiek.

Het alternatief is grootschalige sloop. De kerk zal het waarschijnlijk wel weer overleven.