TNO ziet tweedeling van arbeidsmarkt

Werkgevers hebben steeds minder trek in vast personeel. Om van alle administratieve rompslomp af te zijn, huren ze vaker mensen in die bij uitzendbureaus op de loonlijst staan.

De trend dat werkgevers meer in zee gaan met geavanceerde uitzenders, schetst onderzoeksinstituut TNO in zijn visie op de arbeidsmarkt in 2020. In het TNO-rapport ’De toekomst werkt’ zegt Hans Kamps, voorzitter van de branchevereniging van uitzendbureaus (ABU), dat inmiddels 30 procent van de uitzenders ’payroller’ is; dus niet alleen meer uitzendt, maar ook detacheert. Deze ontwikkeling heeft volgens hem de laatste twee jaar een grote vlucht genomen.

Dat werkgevers hun medewerkers niet meer op de eigen loonlijst willen, heeft diverse redenen. Doordat de overheid minder is gaan regelen op het gebied van werknemersverzekeringen –de Ziektewet bijvoorbeeld– hebben ze meer administratief werk voor de kiezen gekregen. En daar willen ze graag van af. Daarbij hebben grote ondernemingen steeds vaker een voorkeur voor personeel op projectbasis. Door de toenemende globalisering verwacht TNO dat de vraag naar flexibel personeel verder toeneemt. Wanneer een bedrijf internationaal opereert, is het moeilijker te voorspellen waar en wanneer mensen nodig zijn.

Desondanks verwacht het onderzoeksinstituut niet dat vaste arbeidscontracten over circa vijftien jaar een curiositeit zijn. „Door de toenemende krapte op de arbeidsmarkt gaat een aantal werkgevers er juist alles aan doen om zijn mensen vast te houden”, zegt Kees Wevers, manager bij TNO. „Door bijvoorbeeld te investeren in employability: mensen de mogelijkheid geven zich te blijven ontwikkelen. Daarnaast zullen bedrijven extra gaan waken over de gezondheid van hun werknemers. Maar dat gebeurt natuurlijk ook omdat ze wat terug willen zien van al het geld dat ze in opleidingen en cursussen hebben gestoken.”

Volgens Kees Wevers ziet de arbeidsmarkt er in 2020 al met al heel divers uit. Naast de opkomst van de twee totaal verschillende werkgevers verwacht TNO een toenemende groei van het aantal zzp’ers (zelfstandigen zonder personeel), van wie er nu al zo’n 800.000 van zijn. Bovendien wordt het totale aanbod aan werknemers veel bonter. Vrouwen, ouderen en allochtonen rukken op. De culturele verscheidenheid komt niet alleen voor rekening van Nederlandse jongeren van buitenlandse komaf. Ook werkenden uit de nieuwe Europese lidstaten dragen bij.

Hoewel TNO tamelijk positief gestemd is over de situatie in 2020, waarschuwt het ook voor mogelijke problemen. Zo kan een lossere, internationalere arbeidsmarkt tot een tweedeling in de maatschappij leiden. De kenniswerker zal vrolijk van klus naar klus ’hoppen’, terwijl het voor de gemiddeld- of lageropgeleiden –die vaak beter af zijn met een vast dienstverband– juist moeilijker wordt zich te handhaven. „Als de overheid niet tijdig maatregelen treft, krijgen we hier net als in de Verenigde Staten met een polarisatie te maken”, zegt Wevers. „Om te voorkomen dat de onderkant van de arbeidsmarkt niet nog verder achterop raakt, moet er veel in scholing worden geïnvesteerd. En voor degenen die daar weinig aan hebben, moet er gesubsidieerd werk zijn.”

TNO waarschuwt er ook voor dat in Nederland ’verschillende arbeidsmarkten ontstaan’. Het zuiden (Limburg) is op weg te vergrijzen. Groei lijkt daardoor voorbehouden aan de Randstad, waar de jongeren zijn.