Mogelijkheden om gestrande EU-grondwet te redden

De varianten om nog iets te maken van een Europees basisverdrag zijn talrijk. EU-voorzitter Angela Merkel hoopt over vijf maanden de kansrijkste gevonden te hebben.

De volgende voorzitters (Portugal, Slovenië en Frankrijk) moeten vervolgens de onderhandelingen leiden. Het werk moet klaar zijn in 2009, het jaar van Europese verkiezingen en de benoeming van een nieuwe Europese Commissie.

Het makkelijkst lijkt een mini-aanpak: een huishoudelijk reglement over hoe beslissingen genomen moeten worden. Het bestaande reglement (Verdrag van Nice) is aan vernieuwing toe, daar is iedereen het over eens. Maar met zo’n benadering staan de 18 landen die de Grondwet hebben aanvaard, in hun hemd. Van die landen propageert vooral Spanje de kwaliteiten van de Grondwet. Spanje wil die wet zelfs nog dikker maken met actuele onderwerpen, zoals immigratie, energie, en klimaatverandering.

Dat is onaanvaardbaar voor landen waar een anti-Europese sfeer makkelijk de overhand krijgt, zoals Groot-Brittannië, Polen en Tsjechië. Die zullen de mini-aanpak juist het hoogst haalbare vinden.

Nederland lijkt ergens tussenin te zitten. Net als Spanje is de huidige minister van buitenlandse zaken Bot ook voor nieuwe artikelen om de burger ervan te overtuigen dat de EU echt nuttig is: gezamenlijke energievoorziening, de strijd tegen georganiseerde misdaad, een Europees buitenlands beleid en milieu.

Een Nederlandse wens is ook om de nationale parlementen te betrekken bij de Europese machinerie. Alle landen lijken daar voor te voelen. Nu al is de Europese Commissie op eigen houtje begonnen belangrijke stukken ook op te sturen naar de nationale parlementen. Als die het gevoel hebben dat ze meetellen in Brussel, zou er binnen de lidstaten een sterker draagvlak voor de EU kunnen groeien. Maar het zal de besluitvorming niet eenvoudiger maken als de (nu 27) parlementen ook een stem krijgen. En het Europees Parlement is er ook nog.