De vrijwillige prostituee: bestaat zij wel?

Burgemeester Cohen gaat ervan uit dat prostitutie een nette bedrijfstak kan zijn. Dat standpunt is omstreden.

In Nederland is prostitutie sinds 2000 een legaal beroep. Het idee achter legalisering is dat er onderscheid gemaakt moet worden tussen gedwongen en vrijwillige prostitutie.

Dat klinkt vanzelfsprekend maar dat is het niet, zegt hoogleraar vrouwenstudies Joyce Outshoorn. „In de Europese Unie is dat het grote debat. En dat gaat hard tegen hard. Het ene kamp vindt dat prostitutie nooit vrijwillig kan zijn, maar per definitie een uitwas is van de onderdrukking van de vrouw. Dat is bijvoorbeeld het standpunt in Zweden, waar mannen die naar de hoeren gaan strafbaar zijn. Het andere kamp gaat uit van de vrije keuze: als vrouwen op die manier hun geld willen verdienen moet dat kunnen. Daarom moet prostitutie een gewone bedrijfstak worden.”

In Nederland is het Cohens eigen PvdA-raadslid Karina Schaapman die het debat onlangs weer heeft aangezwengeld. Zij stelt dat hoerenlopen niet normaal is en dat er nauwelijks vrouwen te vinden zijn die vrijwillig werken. Een standpunt dat in de jaren vijftig nog heel gangbaar was in Nederland – prostituees waren gevallen vrouwen die medelijden verdienden –, maar dat sinds de tweede feministische golf in de jaren zeventig helemaal was verdwenen.

Het ideaal is sindsdien dat van de mondige prostituee die ervoor kiest zich voor seks te laten betalen. Dus toen er regelgeving moest komen omdat in de jaren tachtig de seksindustrie groeide en vrouwenhandel toenam, werd de wet vrij klakkeloos gebaseerd op die mondige prostituee.

De vraag is echter of zij bestaat. Outshoorn: „Uit een onderzoek van de Rutgers Nisso Groep onder prostituees van een aantal jaar geleden bleek dat de meeste prostituees een achtergrond hebben van seksueel misbruik. Niet echt het kenmerk van een gezonde beroepsgroep. Aan de andere kant: van een kwart was dat niet het geval. Dan is er nog een grote groep buitenlandse vrouwen die het werk om economische redenen doet. Bij hen is het een overlevingstrategie en meestal zijn ze illegaal in Nederland. Of dat dan vrijwillig is? Ze hadden ook illegaal in de kassen kunnen gaan werken, maar prostitutie verdient beter.”

Toch blijft Outshoorn, in tegenstelling tot Schaapman, een groot voorstander van het opheffen van het bordeelverbod. „Het biedt handvatten om de echte uitwassen tegen te gaan. Veel buitenlandse prostituees weten heel goed wat ze doen als ze in Nederland in de prostitutie terechtkomen. Het gaat pas echt mis als ze, eenmaal hier, al hun inkomsten af moeten staan aan een pooier. Door het opheffen van het bordeelverbod kan de gemeente meer grip krijgen op gedwongen prostitutie.”

Cohen had ook via de prostitutiewet de vergunningen van malafide bedrijven in kunnen trekken. Met de wet Bibob gaat dat echter sneller. „Ik hoop maar dat hij wel oog blijft houden voor de rechten van de prostituees. Die moet het werken niet onmogelijk worden gemaakt.”