Eenhandig ouderschap dwingt tot vindingrijkheid.

Hoe verschoon je een poepluier als je maar één hand kunt gebruiken? En hoe kom je in zo’n situatie de trap op en af met je kind? Lilian Wolthuis (37) raakte op haar vijfde eenzijdig verlamd na een Cerebro Vasculair Accident (CVA). Sinds die hersenbloeding kan ze haar linkerhand niet meer gebruiken en werkt ook haar linkerbeen niet altijd mee, met evenwichtsstoornissen tot gevolg.

Desondanks wilde ze kinderen en die ook zelf verzorgen als haar man Benno naar zijn werk zou zijn. Het echtpaar Wolthuis kreeg drie nazaten, nu zeven, vijf en anderhalf jaar oud. Lilian Wolthuis schreef een handboek vol tips voor functioneel eenhandige ouders en betrokken instanties.

„Tijdens de zwangerschap van mijn eerste probeerde ik te ontdekken hoe ik met één hand mijn kind zou kunnen verzorgen”, vertelt Lilian Wolthuis „Maar ik had geen enkel voorbeeld en kon nauwelijks informatie vinden op internet of in de literatuur”. Ook in het ziekenhuis, bij de kraamzorg en bij de ergotherapie ontbrak de kennis.

Met de komst van Stephanie, zeven jaar geleden, werd ze als moeder meteen in het diepe gegooid. Het was een pittig en beweeglijk kind en ze was voortdurend bang om haar dochter te laten vallen of te stevig vast te pakken. Daarnaast was er het risico dat ze zichzelf zou overbelasten.

Wolthuis: „Het voelde heel beklemmend om ad hoc met problemen geconfronteerd te worden. Elke situatie was nieuw en confronterend. Maar uit nood geboren werd ik wel creatief. Want je móet een oplossing vinden.”

Proefondervindelijk kwam ze er achter dat ze bij haar bewegelijke dochtertje de luier het beste op de grond kon verschonen. Dan kon ze haar knie op de schouders van haar kind leggen, terwijl ze met haar bruikbare hand het nodige werk deed. Ook sokken aandoen was aanvankelijk een eindeloos geworstel. Kinderkleding koopt ze nu bij voorkeur twee maten te groot en niet met knoopsluitingen maar met drukknopen

Lilian Wolthuis maakt sneller dan de meeste ouders gebruik van de mogelijkheden van het kind zelf, zoals bijvoorbeeld de grijpreflex. Een baby knijpt al jong stevig zijn knuistjes om de vinger van een volwassene. Die kan het kind dan omhoog trekken. Daarbij stimuleerde ze haar nageslacht al vroeg om zich als aapjes aan haar vast te klemmen.

Maar ook Wolthuis heeft haar grenzen. Zwaar huishoudelijk werk doet ze niet en ook het badderen laat ze aan haar man over. „Dat is een gecompliceerde serie handelingen en dat is te belastend voor mijn hand.”

Veiligheid en het voorkomen van overbelasting vragen aandacht en organisatie. Uit bed tillen is bijvoorbeeld een heel onhandige beweging. Ze leerde zichzelf om haar kind in een draaiende beweging naar zich toe te halen. Soms boden technische aanpassingen de nodige uitkomst. Zo werden de commode en de auto aangepast en kwam er een traplift in huis.

Wolthuis probeerde die aanpassingen te laten vergoeden, maar bleek aanvankelijk tussen de wal en het schip van de regelgeving te vallen. Die regels richten zich namelijk op het individu. Zo werd er onder meer gevraagd of Lilian kan traplopen. Dat kan ze wel. Ook de vraag of haar kind lichamelijk gehandicapt was moest ze ontkennend beantwoorden. Maar traplopen mét kind is voor haar geen optie. Aanvragen gericht op moeder en kind sámen vielen buiten de standaardregelingen. Veel strijdlust en een paar bezwaarschriften verder kwamen de vergoedingen er uiteindelijk toch.

Door haar lichamelijke beperkingen is Wolthuis wel wat trager en ook sneller moe. En ook al was ze genezen verklaard, ze voelde zich wel onzeker over wat ze tijdens de bevalling van haar lichaam kon verwachten. Haar gynaecoloog raadde haar daarom aan om yogalessen te gaan volgen. „Daar leerde ik om controle te houden over mijn lichaam en niet teveel op mijn hoofd te persen”, licht Wolthuis toe. „Ook kan ik me nu in het dagelijks leven beter afschermen van mijn omgeving als het te druk wordt.”

Dagelijks krijgen rond de 135 mensen in Nederland een CVA. Daar zijn ook jonge mensen bij die een kinderwens hebben of nog gaan krijgen. Met haar boek ’In eigen hand’ wil Lilian Wolthuis voorkomen dat ouders met een vergelijkbare lichamelijke beperking opnieuw het wiel moeten uitvinden. Naast algemene handigheden komen er specifieke tips naar voren voor de eenhandige verzorging van kleine kinderen. Elk hoofdstuk behandelt een thema, van til- en houdingstechnieken tot de zelfstandigheid van het kind. Wolthuis: „Kennis neemt je onzekerheid weg en kan extra kosten voorkomen. Dat geeft rust. En die rust kun je dan weer gebruiken om van je kind te genieten.”