Vis wordt een luxe product

De consument zal het weten: de populaire tong en schol worden exclusieve vissen. De prijs stijgt de komende jaren door vangstbeperking. Kweekvis blijkt geen alternatief.

Gekweekte vis is namelijk ook langniet altijd goed voor het milieu en de visstand. Vissen in gevangenschap krijgen brokken met vismeel en visolie. Visvoerfabrikant Nutreco werkt weliswaar aan vegetarisch visvoer, maar de vegetarische zalm is nog ver weg.

Of zijn er in de West-Europese wateren, de Noordzee en het Kanaal, nog alternatieven voor tong en schol? Zijn er nog soorten zo talrijk, dat commerciële exploitatie mogelijk is? Is er hoop voor de Hollandse kotters, die van de schol en tong de belangrijkste Hollandse visproducten maakten?

„Dat is een heel lastige vraag”, zegt dr. Henk Heessen, onderzoeker bij Imares, het instituut voor marien ecologisch onderzoek van Wageningen Universiteit. „Naar de omvang van de bestanden voor haring, kabeljauw en tong wordt al twintig, dertig jaar onderzoek gedaan. Voor veel andere soorten ligt het feitenmateriaal niet zo één, twee, drie op tafel. En voor zover dat materiaal er wél is, word ik er niet blij van.” 

„Uit die gegevens blijkt dat de leeftijd van veel alternatieve soorten, nu nog vaak bijvangst, laag is”, zegt Heessen. Hij is voorzitter van de recent ingestelde werkgroep ’Nieuwe Soorten’ van de ICES, het internationale adviesorgaan van biologen dat de Europese Commissie adviseert over visserijbeleid en vangstbeperkingen. Die lage leeftijd is een slecht teken. De oudere vis is kennelijk al verdwenen, de jonge vis resteert. En vaak wordt die te vroeg – vóór het paaien – naar boven gehaald. Zo zakt langzaam maar zeker een visbestand ineen.

De meest voor de hand liggende alternatieven voor schol en tong (tarbot, griet of tongschar) lijken geen optie. „Daarvan wordt de vangst al jarenlang beperkt”, zegt Heessen. „Maar ook voor andere vaker genoemde alternatieven zoals de poon, geldt dat we vooral jonge exemplaren signaleren. Nu zijn er wel drie verschillende vissoorten die we poon noemen. Misschien is er een soort die wel perspectieven biedt. Maar daarover bestaat geen gesystematiseerd onderzoek.”

Een soort waarvoor vissers veel belangstelling hebben is de mul, een ongequoteerde vis. „Die soort rukt op, waarschijnlijk door klimaatverandering”, weet Heessen. Maar of daarmee de vis ook op langere termijn soelaas biedt voor de kottersector, is nog maar de vraag.

Eigenlijk, concludeert Heessen, is zijn weinig vrolijke verhaal helemaal niet zo opzienbarend. „Vissers zijn slimme mensen. Ze zitten jaar in jaar uit op zee, ze weten precies waar ze hun netten moeten uitgooien. Als zij al eerder op een soort waren gestuit die commercieel interessant was, hadden ze die al lang op de afslag gebracht.”