Allemaal dikdoenerij bij de provincies

Kiezers hebben geen interesse in de provinciale verkiezingen. ’Waarom schaffen we ze niet af?’, vraagt bestuurskundige Klaartje Peters zich af.

1

Morgen verschijnt, kort voor de verkiezingen van 7 maart, uw boek ’Het opgeblazen bestuur: een kritische kijk op de provincie’. Hoezo opgeblazen?

„Het is allemaal dikdoenerij. De provincies moeten de lage opkomst bij provinciale verkiezingen accepteren en gewoon hun werk goed doen. Op dit moment overschreeuwen zij zichzelf in de richting van burgers. Ze halen alles uit de kast om zichzelf aan te prijzen, maar de burgers komen gewoon niet stemmen, punt. Verkiezingen kosten handenvol geld. Bovendien leiden ze tot verwaarlozing van het eigenlijke werk van provincies en staan ze het oplossen van problemen in de weg. Veel gedoe en straks, als de opkomst weer tegenvalt, ook veel frustratie.”

2

Ook door de plannen voor een Randstadprovincie is de discussie over de toekomst van het middenbestuur opgelaaid. Denkt u niet dat provinciale politici daar lak aan zullen hebben?

„Jazeker. En dat is ook terecht, gezien vanuit hun positie. Provinciale politici zullen het elke vier jaar weer willen proberen. In een democratie wil een politicus zich toch aan de kiezers presenteren. In die zin ontkomen zij er niet aan om alles uit de kast te halen om de opkomst te bevorderen.”

3

Toch pleit u voor afschaffing van de Statenverkiezingen.

„Burgers moeten er in ieder geval over na gaan denken. Iedereen krijgt weer een stemkaart in de bus, maar vraagt zich af waarom. Ik wil deze mensen wakker schudden.”

4

Wat zou afschaffing van de verkiezingen betekenen voor de provincies?

„Belangrijk hierbij is om te kijken naar de vraag hoe de provincies zouden worden bestuurd. Er is bijvoorbeeld vaker geopperd de leden van de Provinciale Staten te laten kiezen door en uit de gemeenteraden. Dit is een elegante oplossing: het politiek stelsel op provinciaal niveau blijft intact. Het verschil is alleen dat zij hun legitimatie niet meer ontlenen aan de rechtstreekse verkiezing door de bevolking. Het nadeel is dat ambitieuze lokale politici de Provinciale Staten zouden kunnen gebruiken als toneel waarop lokale kwesties worden uitgevochten.”

5

Dan maar de provincies helemaal afschaffen?

„Dat is een erg radicale mogelijkheid, maar niet helemaal ondenkbaar. Toch zouden er na een afschaffing van de Provinciale Staten veel nuttige taken, netwerken en expertise verloren gaan. De meeste deskundigen zijn het erover eens dat je niet zonder enige vorm van middenbestuur kunt. De bedoeling van mijn boek is vooral om een beeld te schetsen en niet om met de oplossing te komen. Het afschaffen van de Statenverkiezingen is daarin een interessante optie om te verkennen. De provinciale bestuurslaag zou hierdoor in ieder geval tot enige bescheidenheid worden aangezet en rust krijgen in haar vergeefse pogingen de kiezer te interesseren.”