Het rauwe kapitalisme smaakt sommigen zoet

Managers zijn overwegend positief, De Nederlandsche Bank begint zich zorgen te maken, en sommige vakbonden vrezen het ergste. De investeerders, hedgefondsen en zogeheten private equity, blijven de gemoederen bezighouden.

Kapitaal zoekt rendement, en bij voorkeur het hoogst mogelijke. Dat kan het vinden op de beurs, door zich om te zetten in aandelen die daar verhandeld worden. Maar een groeiende kapitaalstroom ziet buiten de beurs betere mogelijkheden. Van de beurs verdwijnen ondernemingen die door investeringsfondsen worden overgenomen.

Op zoek naar maximaal rendement bemoeien die fondsen zich vaak intensief met de strategie van de onderneming. In veler ogen een schrikbeeld, omdat de investeerder alleen zou kijken naar winst op de korte termijn; het lot van de onderneming over vijf of tien jaar zou hem koud laten.

Europese vakbondsleiders, die gisteren in Parijs bijeen waren, hebben de Europese Unie en de G8, de vereniging van geïndustrialiseerde landen, opgeroepen de gevaren te onderzoeken van de groeiende invloed van private equity. Volgens de vakbonden wordt het de investeerders te gemakkelijk gemaakt om grote hoeveelheden geld te lenen om hun overnames te financieren. De investeringen zouden daarmee op drijfzand zijn gebouwd, met alle risico's vandien voor de betrokken ondernemingen en de mensen die er werken. Om hun winstmachine aan de praat te houden, zouden investeringsfondsen snel en hard moeten ingrijpen in overgenomen ondernemingen, om die met winst weer te kunnen verkopen.

De managers van die ondernemingen zijn minder beducht, zo bleek deze week uit een onderzoek van KPMG. Private eigendom van ondernemingen is weliswaar kapitalisme in zijn rauwste vorm, zeggen zij, maar heeft ook zijn voordelen. De onderneming die niet meer aan de beurs is genoteerd, heeft minder last van hijgerige analisten en journalisten die ieder cijfer op een goudschaaltje wegen. Bovendien kan de investeerder een frisse wind door de onderneming jagen die juist goed is voor het bedrijf, ook op langere termijn.

De ellende van de waarheid is dat hij veelal in het midden ligt. Niet ieder hedgefonds is een sprinkhaan wiens enige doel in het leven kaalvreten is. Niet ieder investeringsfonds is een roofdier dat ondernemingen in stukken wil scheuren.

Door de opkomst van deze investeerders worden managers gedwongen om, meer dan voorheen, in discussie te gaan met hun aandeelhouders over de strategie van de onderneming. En daar is op zich niets mis mee.

Punt is wel dat er door de lage rente gemakkelijk geld kan worden geleend om bedrijfsovernames te financieren. Banken en pensioenfondsen die willen meeprofiteren van de relatief hoge rendementen, steken steeds meer geld in private equity. De risico's die zij daarmee nemen kunnen gemakkelijk groeien, waarschuwde De Nederlandsche Bank deze week. Het is terecht dat de toezichthouder een oogje in het zeil houdt. Maar de suggestie van de Europese vakbonden dat er nieuwe regelgeving moet komen om een ongecontroleerde stroom van private investeringen in te dammen, is overdreven.