Rechtszaak met prins nog lang geen bedreiging voor monarchie

Juridisch is hij geen verdachte, maar moreel is hij dat wel. De Belgische prins Laurent symboliseert een stroef lopende, maar onbedreigde monarchie.

Er zijn waarschijnlijk weinig mensen die voor het verbouwen van hun huis denken aan de marine. Maar voor een lid van het Belgische koningshuis ligt dat anders. Voor hem doet het leger tal van hand- en spandiensten. Zo laat de koning zich in werk en privéleven voortdurend begeleiden door zogenoemde vleugeladjudanten en ordonnansofficieren. Ze nemen de telefoon op, vertegenwoordigen hem, fluisteren onheilstijdingen in zijn oor en regelen tal van andere praktische zaken.

Ook prins Laurent, de tweede zoon van de koning, heeft zulke militairen, waarvan kapitein-ter-zee Noël Vaessen in de jaren negentig een belangrijke was. Hij werkte op de aankoopdienst van de Belgische Marine en moest de prins bijstaan bij de verbouwing van Villa Clémentine, het onderkomen van het prinselijk gezin.

Dat het een corrupte puinhoop was op de aankoopdienst, daar is iedereen het wel over eens. Zo werd een voorraad sterke drank afgeschreven als ’herstellingen aan het wagenpark’ en zetten de officieren militair personeel schaamteloos in bij hun privéfeestjes. Vast staat ook dat het leger goed voor het Koninklijk Huis zorgde. Maar kunnen de onregelmatigheden in het leger prins Laurent worden aangerekend?

Volgens zijn anti-monarchistische tegenstanders lijdt dat geen twijfel. Laurent kent de cultuur bij de marine en staat bekend om zijn spilzucht. De man die ooit op één dag drie Ferrari’s en op een andere dag tijdens een vliegreis vijftien exclusieve horloges kocht, had duidelijk niet genoeg aan zijn jaarlijkse belastingvrije dotatie van rond de 300.000 euro. Volgens hen wist hij van de fraude en was hij dus op zijn minst medeplichtig.

Toch denkt het Hasseltse gerecht daar anders over. Hoewel hij van premier Verhofstadt en van de koning zelf, in diens kersttoespraak, impliciet maar overduidelijk de boodschap kreeg dat de prins een burger is als ieder ander, ging hij niet tot vervolging over. Volgens de Hasseltse procureur Marc Rubens bedroeg het voordeel van de fraude voor de prins 175.000 euro. Dat is minder dan Vaessen verduisterde om zijn eigen boerderij in de Ardennen op te knappen en véél minder dan het totaal van 2,2 miljoen euro dat verdween. Ergo: Vaessen probeerde de prins medeschuldig te maken in de hoop dat het parket dan niet durfde te vervolgen.

De prins is dus slechts getuige, en hoewel met name de Vlaamse nationalisten blauw bloed ruiken, kan hij berusten in zijn arrogante en ongenaakbare houding. Maar ondertussen heet de zaak wel de ’affaire Laurent’ en is er een levendig debat over de monarchie ontstaan.

Zo begon de staatsrechtgeleerde en socialistische voorman Johan Vande Lanotte over een light monarchie, waarbij de staatsrechtelijke rol van de koning, bijvoorbeeld bij het benoemen van informateurs en formateurs, zou worden ingeperkt. Andere politici kritiseren de dotaties voor de leden van het koningshuis, waarbij ze vaak naar Nederland verwijzen. Daar krijgen alleen het staatshoofd, haar voorganger en de kroonprins een vergoeding. Hun verwanten moeten gewoon werk zoeken.

Toch kan niet worden gezegd dat de Belgische monarchie wordt bedreigd. Dat kan namelijk maar op één manier: via de wet. Maar een wijziging van de Grondwet die de koning bevoegdheden ontneemt zit er ondanks alle stoere taal niet in, en elk jaar keurt het parlement de begrotingswet met de dotaties voor de koninklijke hoogheden goed. Dat komt mede omdat het koningshuis populair is. Waar de koning ook komt, er staan steevast Belgen met een vlaggetje te zwaaien.