Eerste Tsjechische goud gebaseerd op Oostbloksysteem

Martina Sablikova, negentien jaar, bezorgde Tsjechië het eerste grote succes in het schaatsen. Skeeleren en héél hard trainen is het geheim van de jongste Europees kampioene ooit.

Eigenlijk had ze de huldiging willen laten schieten. In Bolzano stond een klein gecharterd vliegtuigje te wachten om haar en coach Petr Novak naar Praag te brengen. Daar werd ze verwacht als een van de hoofdgasten op de verkiezing van de sporters van het jaar in Tsjechië. De internationale schaatsunie ISU floot hen terug en stelde de historische huldiging verplicht.

Drie jaar terug was Sablikova nog een volslagen onbekende in het schaatswereldje toen zij en haar coach rond de wereldbekerwedstrijd van Berlijn werden uitgenodigd op een hotelkamer. De Nederlander Marnix Wieberdink dacht een manier gevonden te hebben om schaatsers uit kleine landen te helpen met geld en faciliteiten. Veertien bonden zagen wel wat in zijn plannen om de handen ineen te slaan en zodoende bedrijven uit te lokken om ze samen te gaan sponsoren. Wieberdink: ,,De Tsjechen deden als eerste mee. Ze hadden niks. Hoe ze erbij liepen was om verdrietig van te worden. Ze hadden maar één schaatspak en daar zaten overal gaten in.”

Kia en Yacht hapten toe. Hun logo’s staan nu op talrijke pakken. In ruil daarvoor kregen Sablikova en haar coach in het eerste jaar 12.000 euro, en vorig jaar 25.000 euro. In de zomer mocht zij bovendien meedoen aan een trainingskamp van twee weken in Nederland. Ze kreeg onder anderen training van Geert Kuiper, ironisch genoeg nu een van de coaches van TVM. ‘Train hard, but smart’ hield Kuiper de armlastige schaatsers voor. Sablikova stond toen al als een talent op de lange afstanden te boek. Op het trainingskamp fietste de frêle spillebeen bijna alle mannen eraf.

Ooit was ze talentvol basketbalster, maar omdat ze zich verveelde in een teamsport meldde haar moeder haar aan bij Novak, een oud-schaatser. Trainen doen ze zelden op ijs. Twintig kilometer van haar woonplaats Svratka ligt het enige baantje van het land. Maar Novak gelooft heilig in skeeleren als trainingsvorm. Die sport maakte ook Chad Hedrick groot. Sablikova won de afgelopen jaar veel skeelermarathons in Tsjechië. Volgens Wieberdink traint Novak haar nog naar de wetten van het oude ‘oostblok-systeem’. ,,Ze trainen vooral op omvang.”

Sinds dit seizoen heeft Sablikova het geld van Wieberdink niet meer nodig. Hoewel ze op de Spelen met twee vierde plaatsen op de drie en vijf kilometer teleurstelde, hadden bedrijven in Tsjechië haar al ontdekt als toekomstige grootheid. Een groot managementbureau begeleidt haar commercieel. Ze heeft twee sponsors, een krant en een kauwgommerk. Wieberdink: ,,Dat gaat nu om tonnen.”

Wieberdink maakt zich zorgen om haar toekomst. ,,Als ze hard loopt, hoor je alles aan haar piepen en kraken. Ik denk dat ze te zware trainingsarbeid heeft verricht. Ze is nu een vrouw geworden met een eigen mening. Novak is een heel ander type. Het is interessant om te zien of dat goed gaat.”

Op het EK ging het nog goed. Ze liet op de korte afstanden sterke progressie zien en reed op de lange afstanden verbluffende wereldrecords op buitenijs. Wieberdink wilde haar succes niet claimen. ,,Ik ben blij dat we haar kunnen helpen.”