Regentendom bestaat nog

In zijn artikel over de noodzaak van een nieuwe politisering stelt historicus Frank Ankersmit nadrukkelijk dat de laatste resten van het regentendom in de jaren zestig zijn opgeruimd en dat we nu zijn uitgedemocratiseerd (Letter & Geest,13 januari). Niets is minder waar.

De ombouw van onze staatsvorm naar een parlementaire democratie met een erfelijk staatshoofd is indertijd halverwege blijven steken. Thorbecke is er in 1848 met een minimale aanpassing van de Grondwet in geslaagd om de staatsmacht van de koning over te laten gaan naar de ministers. Ook wist hij de de positie van het parlement te verbeteren.

Het parlement heeft sinds 1868 de bevoegdheid om de hoofdlijnen van het beleid te bepalen en ministers zonodig naar huis te sturen. Deze essentiële bevoegdheid is echter tot op de dag van vandaag niet in onze Grondwet opgenomen. Dat is toch niet meer dan een herenakkoord?

Verder ziet de Grondwet de burger nog steeds vooral als lijdend voorwerp, en sluit persoonlijke betrokkenheid uit. De burger mag bijvoorbeeld de rechter nog steeds niet vragen om te controleren of de regering onze Grondwet naleeft. We zitten dus nog steeds met een uiterst krachtig en levend bastion van regentendom opgescheept.