Debat ontslagrecht ís geen gevecht tussen generaties

Het is onzin dat jongeren de dupe zijn als het ontslagrecht blijft zoals het is.

Jongeren zijn niet beter af als het ontslagrecht zou worden versoepeld en werkgevers makkelijker werknemers kunnen ontslaan. Dat is een pijnlijk misverstand. Maar de CDA-jongeren trappen erin (gisteren op Podium). ’Donner moet zijn rug recht houden’, schrijven Harry van der Molen en Maarten Neuteboom van het CDJA, de jongerenorganisatie van het CDA. Zij zien ontslagbescherming als een voorziening voor babyboomers, die met hun vaste contracten ’het aanstormend talent dolgraag buiten de deur willen houden’. Maar het debat over het ontslagrecht is helemaal geen gevecht tussen generaties.

Makkelijk ontslaan kan goed zijn voor bedrijfswinsten, maar schept geen banen. Jongeren hebben vaak tijdelijk werk. Soms naast hun school of studie. Soms als aanloop naar een vaste baan. Maar vaak ook omdat ze in dienst zijn van een werkgever die geen vaste werknemers wil.

Laten we elkaar geen fabels vertellen: als werkgevers nu geen vaste werknemers willen, willen ze die straks ook niet. Hier past maar één recept: versterk de positie van flexwerkers. De voorstellen die het CNV in april aan de Tweede Kamer heeft aangeboden, werken beter dan de voorstellen van minister Donner.

Het is een hardnekkig en vals beeld dat jongeren telkens tegen de muur lopen omdat bedrijven tjokvol zitten met babyboomers met vaste banen. Als zij weg zouden gaan, komen hun stoelen beschikbaar voor jongeren, zo is de gedachte. De CDJA’ers schrijven over ’haves’ en ’have nots’. Maar dat is – met alle respect – onzin.

Als de babyboomers met vaste banen mobieler zouden zijn, krijgen ze bij een andere werkgever een vaste baan. En die komt in dat geval niet beschikbaar voor jongeren. Oftewel: de hoeveelheid banen neemt niet toe. De kansen voor jongeren evenmin. Opnieuw geen reden voor een aanmoediging voor minister Donner.

Wie beter kijkt, ziet dat Donners plannen bedreigend zijn voor jongeren en ouderen. Op de Nederlandse arbeidsmarkt ben je ’oud’ wanneer je 45 bent. Maar ook niet alle jongeren hebben een stevige positie. Soms zijn ze gehandicapt. Soms hebben ze andere problemen. Donners plannen maken het makkelijker om iedereen waar wat mee is te ontslaan.

Alle werknemers – jong en oud – zijn de dupe bij ’ontslag om bedrijfseconomische redenen’. Daarover is de adviesvraag van de minister bij de Stichting van de Arbeid heel stellig. Bij ’bedrijfseconomische redenen’ gaat het niet alleen om bedrijven die bijna failliet gaan. Ook de bank die zijn administratie in India gaat doen valt eronder. En de ondernemer die dankzij een nieuwe machine de helft van zijn personeel niet meer nodig heeft. Jong en oud gaan er uit, zonder vergoeding.

Het huidige stelsel van ontslagbescherming maakt het niet moeilijk om mensen te ontslaan. Maar het is wel een prikkel tot zorgvuldig handelen. Als werkgevers op de achterkant van een sigarendoosje kunnen uitrekenen wat ze kwijt zijn als ze je laten gaan, worden juist jongeren kwetsbaar. Hoe werkgevers zich ook gedragen: meer dan twee maandsalarissen per dienstjaar zijn ze nooit aan je kwijt. Wie nog maar kort werkt, is dus goedkoop te ontslaan.

Als het CDA tijdens het partijcongres aanstaande zaterdag korte metten maakt met een slecht plan, is dat winst voor iedereen. De aanpassing van het ontslagrecht is een plan waar niemand baat bij heeft. Ook jongeren niet.