Bezoek Rice brengt oplossing niet in zicht

Een oriëntatiebezoek, heet het uitstapje van de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Condoleezza Rice dit weekeinde naar Israël en de Palestijnse gebieden. Dat is diplomatieke taal voor ’verwacht er niet te veel van’.

Het is Rice’s achtste bezoek aan het gebied in twee jaar, maar haar eerste sinds het rapport van de Irak-studiegroep die president Bush in duidelijke bewoordingen vertelde dat de VS hun doelen in het Midden-Oosten alleen kunnen bereiken als ze ook het Arabisch-Israëlisch conflict aanpakken.

Toch is het Israëlisch-Palestijnse deel van het programma slechts een voorafje voor haar bezoek later in de week aan een reeks Arabische landen, plus Londen en Berlijn. Centraal daarin staan het opvoeren van de druk op Iran en het uitleggen van het ’nieuwe’ Amerikaanse beleid in Irak.

De vraag is of het tijdtip gunstig is gekozen. Want wat Rice dit weekeinde tussen de Middellandse Zee en de rivier de Jordaan aantreft zijn Palestijnen en Israëliërs die voornamelijk met zichzelf bezig zijn.

De Palestijnen zijn gepreoccupeerd door de machtsstrijd tussen Hamas en Fatah, die heen en weer zwengelt tussen bloedige confrontaties en pogingen tot een dialoog.

Israël op zijn beurt likt nog steeds zijn wonden van de ’verloren’ oorlog in Libanon afgelopen zomer. Eind deze maand brengt de Israëlische onderzoekscommissie een tussentijdse rapportage uit en zullen de premier, de minister van defensie en de opperbevelhebber ter verantwoording worden geroepen. Of zij de beoordeling van de commissie politiek overleven, staat lang niet vast.

Daarnaast hangt premier Olmert nog een politieonderzoek naar vermeende frauduleuze praktijken boven het hoofd.

Het sluit politieke initiatieven niet uit, integendeel. Olmerts politieke leermeester, Ariël Sjaron, lanceerde zijn plan voor eenzijdige terugtrekking uit Gaza mede om de aandacht af te leiden van het politieonderzoek naar zijn gesjoemel.

Ook Abbas kan een politiek initiatief goed gebruiken om te bewijzen dat zijn beleid – tegen geweld, voor onderhandelingen – vruchten kan afwerpen.

De kans dat het bij woorden blijft, is groot. Kringen rond Rice fluisterden het gisteren in Washington de pers al in: Olmert noch Abbas beschikt over de statuur en macht om knopen door te hakken en concessies aan eigen publiek te verkopen.

Zij hadden daar de woorden van de voormalige Amerikaanse ambassadeur in Tel Aviv en Caïro, Ted Walker, aan toe kunnen voegen: „Ik zie niet dat de president er volledig achter staat”, stelde Walker.

De oud-ambassadeur suggereerde dat het beleid van het Witte Huis eerder gericht is op het dempen van de kritiek, dan op het leveren van een echte inspanning om een doorbraak te bewerkstelligen.