Sterven kind grijpt diep in

Wat zeggen cijfers over het overlijden van kinderen? We hebben ook de verhalen nodig over het verdriet bij kindersterfte.

Het Centraal Bureau voor de Statistiek publiceerde onlangs cijfers over het sterven van kinderen (Trouw, 3 januari).

Wat moet ik als lezer met deze cijfers. In de voorbije tien jaar overleden er in Nederland 15.200 kinderen. Moet ik dat veel vinden? Kan ik concluderen dat het wel meevalt? Hoe zit het in andere vergelijkbare landen? Valt het in het niet in vergelijking met Afrika?

Als je ouder bent van een overleden kind – wat ik niet ben – hoe lees je dan deze cijfers? Je bent nauwelijks geïnteresseerd in cijfers. Je bent betrokken bij het verlies van je eigen kind. Het sterven van een kind dat je leven kan ontwrichten of minstens noodzaakt je leven opnieuw te beschouwen. De cijfers geven het aantal kinderen, maar niet het aantal ouders, zussen en broers. Ze zeggen niets over de grootouders. Een overleden kleinkind is een verlies dat weinig aandacht krijgt. Er is nauwelijks een egodocument over te vinden of een onderzoek. Toch raakt het sterven van een kind de hele familieladder, meerdere generaties. Het kan de onderlinge balans ernstig verstoren. Met elkaar omgaan als er rouw op de levensweg komt, vraagt vaak om nieuwe vaardigheden en geeft nieuwe taken.

Cijfers vertellen dat allemaal niet. We hebben niet alleen cijfers nodig maar ook verhalen. Toch ervaren veel mensen dat iets pas serieus wordt genomen als het getalsmatig veel voorkomt. De als troost bedoelde opmerking: ’Dit komt maar hoogst zelden voor’, troost ouders die hun kind verliezen niet echt. Het stelt meer anderen gerust. Het sterven van een kind roept de angst op dat het jezelf ook kan overkomen. „Ik moet er niet aan denken”, hoor ik vaak zeggen.

Als iets veel voor gaat komen dan groeit de interesse, volgt er onderzoek en komt er geld beschikbaar. In een artikel over rampenbestrijding las ik dat het de burgemeester is die bepaalt of er sprake is van een ramp. Kan een ander wel voor iemand bepalen of iets een ramp is? Het sterven van een kind dat door veel mensen als het ergste wordt beschouwd, heeft korte en langere termijn gevolgen. Hoe beter de aandacht en de zorg en dus het serieus nemen van elk sterven is, des te meer wordt onnodig verdriet voorkomen.

Cijfers kunnen de noodzaak en het belang ondersteunen van aandacht voor een gebeurtenis. Cijfers kunnen zijn als een klokkenluider die alarm staat. Maar er is ook een macht van het getal die de persoonlijke betekenis van een gebeurtenis onderschat. Het sterven, de dood van een kind, grijpt dieper in dan meestal wordt vermoed. Het wordt een levenlang herinnerd.