Wijffels geen man voor detail-akkoord

CDA, PvdA en ChristenUnie gaan vandaag aan de slag met informateur Wijffels om een nieuw regeerakkoord te smeden. De wethouders Geluk (CDA, Rotterdam) en Depla (PvdA, Nijmegen) zien de samenwerking wel zitten.

Vóór de Provinciale Statenverkiezingen van maart moet er een akkoord kunnen liggen, heeft CDA-leider Balkenende gezegd. En ook Bos (PvdA) en Rouvoet (CU) willen vaart maken.

Dat zou kunnen lukken mits Wijffels niet, zoals traditie is in Nederland, een uitgebreid en dichtgetimmerd akkoord hoeft te gaan schrijven. Meestal wordt op voorhand precies uitonderhandeld wat er moet gebeuren en hoeveel geld er naar welk beleidsterrein gaat. En dat maakt formeren tot een tijdrovend en moeizaam proces.

PvdA-leider Bos wil het liefst een akkoord op hoofdlijnen, om vervolgens de precieze invulling over te laten aan de nieuwe regeringsploeg. Ook Balkenende is daarvan gecharmeerd, tenminste als er een onderlinge vertrouwensbasis is en mits er een strak financieel beleid wordt gevoerd.

Een hoofdlijnenakkoord is efficiënt. Als er in maart een nieuwe ploeg is, kan die de afspraken direct financieel uitwerken in de eerste voorjaarsnota van het kabinet.

Dat is ook wat de informateur het liefst wil. Wijffels ziet zichzelf vooral als een procesbegeleider en iemand die helpt een vertrouwensband tussen partijen te smeden. De oud-Ser-voorzitter en voormalig Rabobank-topman is geen man voor details van beleid. Zijn kracht is partijen met tegenstrijdige belangen te verenigen in een gezamenlijk doel.

Zo’n gezamenlijke missie zullen CDA, PvdA en ChristenUnie snel kunnen formuleren. De partijen streven eensgezind naar een verdraagzame samenleving, waarin groepen in al hun diversiteit niet uit elkaar worden gedreven. Een samenleving ook waarin mensen op hun eigen verantwoordelijkheid en normbesef worden gewezen, met de daarbij behorende rechten en plichten.

Natuurlijk zijn ook de verschillen evident. Denk aan de medisch-ethische kwesties van de ChristenUnie, de AOW- en hypotheekrente-wensen van de PvdA en de forse bezuinigingsplannen van CDA in de zorg. Toch zullen partijen hierover al een oplossingsrichting in gedachten hebben, anders waren ze niet eens de vervolgfase ingegaan.

Een nieuw kabinet zal met een deltaplan moeten komen om de veertig sociaal gezien explosieve wijken in Nederland aan te pakken. Dat betekent extra investeringen in huisvesting, opvoeding, onderwijs, zorg, veiligheid, integratie en werk (participatiebanen), en dan juist voor de mensen in deze uitzichtloze wijken.

De partijen willen ook een meer normatieve overheid, die mag optreden tegen alcohol- en drugsmisbruik, vooral onder jongeren, en die een zero-tolerancebeleid voert tegen agressie, fraude of discriminatie.

Er zal zeker ook een projectminister voor Jeugd en Gezin komen. Die gaat niet alleen schooluitval en kindermishandeling tegen, of verbetert de jeugdzorg, maar verplicht ook opvoedingsondersteuning als kinderen dreigen te ontsporen.

Een nieuw kabinet krijgt tenslotte een belangrijke milieuparagraaf. Partijen zullen zich extra inspannen om de Kyoto-afspraken voor CO2-reductie versneld te halen, met extra heffingen en subsidies. En er zal weer fors worden geïnvesteerd in stimulering van duurzaamheid en schone energie.