’Nieuw kabinet in februari’

CDA, PvdA en ChristenUnie zijn hard op weg naar een gezamenlijk kabinet. Er zijn ’geen absolute breekpunten vooraf’.

Dat CDA, PvdA en ChristenUnie serieus bouwen aan een christelijk-sociaal kabinet blijkt niet alleen uit de opgetogen conclusies van de drie partijleiders na hun driedaags koetshuisberaad in het Friese Beetsterzwaag.

Informateur Herman Wijffels waagde gisteren zelfs te voorspellen wanneer de ministersposten kunnen worden ingevuld: nog drie tot vier weken onderhandelen over een regeerakkoord en dan kan formateur Balkenende ’ergens in de loop van februari’ zijn nieuwe ploeg gaan samenstellen.

,,De kop is eraf”, riep Balkenende gisteren monter.

Twee weken geleden leek een coalitie van CDA en PvdA nog ver weg. In het CDA leefde rond de kerstdagen de vrees dat de PvdA alleen maar bereidwillig oogde, maar uiteindelijk niet zou durven te regeren uit angst voor SP-aanvallen vanuit de oppositie.

Ervaren CDA’ers voorspelden dat Wouter Bos tijdens de formatie Jan Peter Balkenende hopeloos zou gaan overvragen. Want Bos moest immers het kabinetsbeleid zo links maken dat de SP met de mond vol tanden zou komen te staan.

Het CDA betwijfelde of de PvdA de moed zou tonen die de christen-democraten zelf hadden toen zij in een lastige periode gingen regeren met de VVD en zelfs de rommelende LPF. „De PvdA moet nu eens beseffen dat moed wordt beloond”, klonk het bij deze wantrouwende CDA’ers.

Omgekeerd waren er in de PvdA sterke aarzelingen over de bereidheid van Balkenende om ook maar de kleinste draai te maken, weg van zijn oude kabinetsbeleid dat de premier zelf zo trots ’zeer succesvol’ noemt. Balkenende moet aantonen dat hij werkelijk een koerswijziging wil, zeiden de sociaal-democraten.

Het zag er dan ook niet naar uit dat informateur Wijffels beide partijen tot onderhandelingen kon brengen – hoe vaak ook allerlei kreten werden geuit over ’de goede constructieve sfeer’. Maar in de afzondering van Beetsterzwaag smeedden Balkenende en Bos blijkbaar toch de vertrouwensband die serieuze vervolgonderhandelingen mogelijk maakt. In meer dan dertig uur praten zijn er waarschijnlijk al veel meer akkoorden tussen in de steigers gezet dan nu wordt toegegeven.

Uiteraard zijn er tegenstellingen, zoals over de betaalbaarheid van de vergrijzing, de AOW en de hypotheekrente. Ook ethische kwesties kwamen aan bod, zoals de praktijk van de abortus en euthanasie. Maar geen van de partijleiders dreigde bij voorbaat de onderhandelingen te staken als er onenigheid over deze partijwensen zou ontstaan.

De angst dat de ChristenUnie als derde, kleine partner roet in het eten gooit door dwars te liggen op ethische vraagstukken hoeft niet zo groot te zijn. CU-leider Rouvoet, maar ook andere partijprominenten, zeggen dat ze democraat genoeg zijn om de bestaande abortus- en euthanasiewet te accepteren. Wel willen zij dat de uitvoering in de praktijk scherper in het oog wordt gehouden.

De onderhandelingen over de nog bestaande ’hobbels’ gaan volgende week verder. Niet – zoals gebruikelijk – in het gebouw van de Eerste Kamer, maar opnieuw op een nog onbekende, ’inspirerende’ plek.