Zeker elf procent wordt gepest

Eigenlijk is er naar pesten op het werk nog niet zo veel onderzoek verricht. Jawel, vakbonden wijden er websites aan en veel telefoontjes naar de bonden gaan over pesterij. Ook wordt er geënquêteerd en geturfd – per sector, nationaal of in Europees verband.

Maar wie er pest, waarom en hoe, wie slachtoffer wordt, of hoe zoiets op het werk meestal afloopt, daarover is minder bekend.

Zo leek het eind september of er in de Nederlandse krijgsmacht flink gepest wordt: 10 procent van de mannen in die sector zegt gepest te worden, wees een peiling toen uit.

Maar een jaar eerder vertelden TNO- en CBS-cijfers dat 11 procent van alle werknemers wordt gepest door collega’s; de krijgsmacht zou dan dus zelfs in gunstige zin afwijken.

Vergeleken met andere landen hoort Nederland tot de pest-top, blijkt uit weer ander onderzoek: zegt in Finland 17 procent van de werknemers gepest te worden, in Nederland is dat 11 – zegt de een – of zelfs 12 procent. Dat is beide aanzienlijk meer dan de cijfers voor landen als Bulgarije of Italië: 2 procent.

Werkgevers lijken minder goed op de hoogte te zijn met wat er op de werkvloer gebeurt. Van alle werkgevers in een enquête uit 2004 had 5 procent klachten over pesterij binnengekregen. Hoe groter een bedrijf en hoe jonger de werknemers, des te meer er blijkt te worden gepest. Grotere bedrijven (meer dan 200 werknemers) blijken wel actiever om iets tegen pesten te doen dan echte kleintjes (minder dan 10 werknemers).

Ook onderzocht is hoe de gepeste reageert: met ziekte. Het verzuim op werkplekken waar pesten voorkomt, ligt tot 50 procent hoger.

In november rekende TNO-Arbeid uit, welke kosten er met pesten zijn gemoeid. Elk pestgeval dat escaleert kost de samenleving 45.000 euro.

Wie gepest wordt, raakt volgens het ’Signaleringsrapport beroepsziekten 2006’ van de UvA niet speciaal overspannen, opgebrand (burnout), vervalt evenmin tot een posttraumatisch stress-syndroom (PTSS) of wordt depressief. De reactie op pesten neemt het vaakst de vorm aan van 'overige reacties op ernstige stress’.

Maar misschien valt ook zelfdoding tot die ’overige reacties’. Volgens een studie van de Duitse onderzoeker Leymann (’Psychoterror am Arbeitsplatz’) is pesten in elk geval wel een belangrijke oorzaak van zelfdoding. Dat weet hij uit een onderzoek onder priesters die dergelijke uitvaarten leidden: 13 procent van alle zelfdodingen (in Nederland: 1500 per jaar) zou iets te maken hebben met het werk van de overledene, zij het niet speciaal met pesten.