Eta-bom saboteert vredesproces

Na een Eta-aanslag zaterdag heeft de Spaanse regering de dialoog met de Baskische terreurbeweging opgeschort. Maar de gevolgen zullen veel groter zijn, denkt terrorisme-expert Florencio Domínguez.

Bij de aanslag in een parkeergarage van de luchthaven Barajas van Madrid kwamen waarschijnlijk twee Ecuadorianen om. Naar hun stoffelijke resten werd gisteren nog gezocht. In een eerste reactie maakte de Spaanse premier José Luis Zapatero bekend dat hij alle ’initiatieven voor dialoog met de ETA opschort’.

Maar volgens Florencio Domínguez, Baskisch terrorisme-expert van het persagentschap Vascopress, zijn de gevolgen van de aanslag ingrijpender dan slechts een uitstel van de onderhandelingen. „De aanslag breekt het vredesproces”, aldus Domínguez. Ook prominente partijgenoten van Zapatero zijn meer uitgesproken. José Blanco, partijsecretaris van Zapatero’s PSOE, zei gisteren dat „het proces van dialoog met de terroristische organisatie Eta is beëindigd; met geweld is er geen dialoog, en zonder dialoog is er geen vredesproces”.

In maart dit jaar had de Eta nog een staakt-het-vuren afgekondigd, als stap in het in 2005 door de nieuwe premier Zapatero begonnen vredesproces. In tegenstelling tot zijn conservatieve voorganger José María Aznar toonde Zapatero zich bereid met de Eta te onderhandelen als het de wapens neer zou leggen.

De aanslag is niet alleen een grote tegenslag voor Zapatero, maar ook de Eta lijkt zichzelf ermee in de voet te schieten. De politieke tak van de terreurbeweging, Batasuna, is sinds 2003 verboden omdat zij het geweld niet afwijst. Volgens Domínguez was er een goede kans dat met een stabiel staakt-het-vuren Batasuna opnieuw zou worden toegelaten bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2007. Daar zal nu geen sprake meer van zijn.

De aanslag van zaterdag wijst dan ook op een verzwakte positie van Batasuna en de gematigden binnen de Eta, en een overwinning van de harde lijn. Die meent dat de nagestreefde onafhankelijkheid van Baskenland alleen met geweld kan worden afgedwongen. Al eerder, in 1989 en 1998 kondigde de Eta een wapenstilstand aan, maar steeds wonnen de voorstanders van de gewapende strijd het van gematigden, en nam de Eta de wapens weer op.

Zapatero zal wel blijven samenwerken met de gematigd Baskisch-nationalistische PNV, die de regio sinds 1980 onafgebroken regeert. „De Eta alleen is verantwoordelijk voor de breuk van de wapenstilstand”, stelde PNV-voorzitter Josu Jon Imaz gisteren.

De impact van de aanslag kan volgens Domínguez niet worden onderschat. „Sinds 2003 zijn er geen doden gevallen bij Eta aanslagen, een erg lange periode”. De Spaanse bevolking was volgens hem gewend geraakt aan de relatieve rust. Dat maakte het makkelijker voor de regering om onderhandelingen met Eta te opperen, aldus Domínguez. Nu zal de steun voor het vredesproces snel afkalven.

De conservatieve oppositie probeert alvast wat politieke munt te slaan uit de aanvankelijk voorzichtige reactie van Zapatero. De conservatieven, die altijd tegen de onderhandelingen met de Eta waren, willen nu hun gelijk halen. „Zapatero moet de realiteit onder ogen zien, hoe hard die realiteit ook is”, aldus een woordvoerder.

Toch schat terreur-expert Domínguez in dat de kiezers Zapatero het mislukken van het vredesproces niet al te zwaar zullen aanrekenen. „De ervaring leert dat de Spanjaarden de regering voor het beleid op dit terrein meestal noch straf, noch premies geven. De Spaanse kiezers zullen het idee hebben dat de regering doet wat ze kan”.