Kerkinactie stapt uit ’pro-Palestijns’ UCP

Kerkinactie is geen lid meer van United Civilians for Peace. De hulpverleningsorganisatie van verschillende Nederlandse kerken stoort zich aan het ’eenzijdig pro-Palestijnse’ imago van UCP.

De Protestantse Kerk in Nederland is de grootste participant in de hulpverleningsorganisatie UCP. Daar doen nog tien andere kerken in mee, zoals het Leger des Heils en de oud-katholieke kerk. UCP (United Civilians for Peace) is ondanks de Engelse naam een Nederlandse organisatie.

Kerkinactie onderbouwt de beslissing door te wijzen op de ’activiteiten en bredere uitingen’ van UCP die ’dominant kritiek op het handelen van Israël’ uitoefenen. Er zou te weinig aandacht zijn voor de veiligheid van ’alle volken in de regio, inclusief Israël’.

De orthodox-protestantse stichting Christenen voor Israël – met een achterban van vooral behoudende hervormden binnen de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) – was altijd al fel gekant tegen de koers van Kerkinactie die onvoldoende werk zou maken van de ’onlosmakelijke verbondenheid met Israël’, die is vastgelegd in de kerkorde van de PKN. Dominee Henk Poot van Christenen voor Israël is dan ook ’niet echt rouwig’ om de terugtrekking van Kerkinactie. „We zijn blij dat de PKN nu gestalte geeft aan haar verbondenheid met Israël.”

Als Christenen voor Israël de christelijke pendant is van het Cidi (pro-Israël), dan is de Werkgroep Keerpunt juist meer geporteerd voor de wat linksere groepering Een Ander Joods Geluid. Henk Koetsier ’sympathiseert’ met de werkgroep. Hij beschouwt de kritiek van Kerkinactie op UCP eerder als een aanbeveling: „We mogen best wel ’s wat eenzijdiger pro-Palestijns zijn. Zoals Een Ander Joods Geluid zegt, zijn de verdrukten van toen de verdrukkers van nu. Nederlanders werden van slachtoffers van de Duitsers onderdrukkers in Indië, en de Indonesiërs onderdrukken op hun beurt weer groepen daar. Net als de Israëliërs Palestijnen onderdrukken.”

Werkgroeplid Pim Ockeloen is daarom ’onaangenaam verrast’ door de melding. Ockeloen: „Wij vinden het juist heel belangrijk dat Kerkinactie wordt bijgestuurd door UCP.” De werkgroep gaat zich volgens hem beraden op een tegenactie.

Sinds 2001 vond het UCP het Platform Kerk en Israël geregeld tegenover zich. Bert de Goede van het platform vindt dat UCP ’nogal eens uit de bocht is gevlogen’. „Maar dat krijg je als je ergens voor kiest. Een beetje eenzijdigheid is dan onvermijdelijk, dat geldt voor ons platform ook. Ik vind het te ver gaan wat Kerkinactie nu doet.”

Volgens De Goede getuigt het beëindigen van het UCP-lidmaatschap eerder van „zwichten voor druk uit de achterban die niet graag ziet dat Kerkinactie tegen het pro-Palestijnse UCP aanschurkt, dan dat het duidt op een evenwichtige kijk op het Midden-Oosten”.

Volgens ds. Arie van der Plas, projectmanager van Kerkinactie, heeft die achterban geen rol gespeeld. Ook de omstreden uitspraken van de UCP-waarnemers (zie inzet) deden er niet toe. „Maar dat UCP meer ging lobbyen, dat vonden we geen goed idee.”

UCP-voorzitter Jacques van Ham – tevens directeur van Icco – erkent dat zijn organisatie een pro-Palestijns imago heeft (’Aan die kant vallen ook de meeste slachtoffers’). Kerkinactie stoort zich aan het imago, Van Ham zit het niet in de weg.

Tot voor kort had UCP zes Nederlandse leden: Novib, Cordaid, Icco, Kerkinactie, IKV en Pax Christi. Op het eerste gezicht is het vertrek van Kerkinactie niet meer dan het verlies van één lid. Maar de werkelijkheid is ingewikkelder – de onderlinge banden zijn onontwarbaar.

Zo werken Kerkinactie en Icco sinds kort intensief samen, zegt woordvoerder Wim Brouwer. „De buitenlandprogramma’s zijn geïntegreerd. Maar het Midden-Oostenprogramma blijft daarbuiten, zodat Kerkinactie en Icco verschillende keuzes kunnen maken rond Israël.”

UCP, Icco en Kerkinactie zijn gevestigd op hetzelfde adres in Utrecht: het landelijk hoofdkantoor van de PKN aan de Haydnlaan. De scheiding tussen UCP en Kerkinactie leidt niet tot een verhuizing. Ze blijven samenwonen. Brouwer: „Dat kan in de kantine nog aardige discussies gaan opleveren.”

Na het wegvallen van de steun van Kerkinactie en daarmee van de grootste protestantse kerk, gaat UCP nieuwe partners zoeken, zegt voorzitter Van Ham. Hij heeft er al een op het oog: Een Ander Joods Geluid.