Geen regeling biedt dé oplossing bij combinatie ouderschap en werk

Duitsland kiest voor een uitgebreider ouderschapsverlof, Nederland voor een uitbreiding van kinderopvang. Geen van beide biedt echter dé oplossing om kind en werk te combineren, analyseert economie-redacteur Wilma van Meteren.

Duitsland wil het krijgen van kinderen bevorderen. De gevolgen van een krimpende bevolking zijn nu al op veel plaatsen voelbaar, waar scholen en kerken moeten sluiten en bedrijven geen kansen meer zien. Het neemt daarom de weg van de gezinspolitiek.

Nederland denkt meer aan de moeders die nu thuis de kinderen verzorgen en niet op de werkvloer staan. Onder hen zijn ook veel hoogopgeleide vrouwen. Dit enorme arbeidsreservoir moet beter worden benut. Daarom valt het hier onder de noemer van arbeidsmarktbeleid.

De insteek van de landen mag verschillen, toch draait het om hetzelfde. Beide regelingen hopen te stimuleren dat meer vrouwen het moederschap en werken combineren. Natuurlijk brengt langer betaald ouderschapsverlof verlichting. Dat geldt ook voor de Nederlandse oplossing, de buitenschoolse opvang.

De scholen moeten hierin het voortouw nemen, maar zoals het onderzoek van de MO-groep laat zien gebeurt dat aarzelend. Ze spelen de bal door naar professionele kinderopvangorganisaties in de buurt, die in de steden al kampen met wachtlijsten. Het lijkt al met al geen aanmoediging voor ouders om op korte termijn hiervoor te kiezen.

Zeker is dat in de afweging van (potentiële) ouders complexe factoren en gevoelens een rol spelen. Zo delen Duitsers en Nederlanders een wantrouwen tegenover professionele kinderopvang. Een belangrijk argument bij de oosterburen is dat ze hun kinderen niet willen blootstellen aan een staatsopvoeding in de crèche. Ook in Nederland leeft sterk het gevoel dat de zorg voor kinderen het beste is gewaarborgd bij ouders. Met deze reserves moeten beleidsmakers rekening houden.

Maar er is ook dat contragewicht: werk. Niet de minsten waarschuwen dat Nederland er met extra kinderopvang niet is bij het bevorderen van de arbeidsparticipatie. FNV-voorzitter Agnes Jongerius meent dat sociale partners en overheid vrouwen moeten gaan ’verleiden’. Hoe? Voorzitter Hans Kamps van de ABU, de koepel van uitzendorganisaties, wil ’een slag maken’ met een aanbod van minder traditionele werktijden die ouders beter passen.

In landen als Denemarken, waar ouderverlof en kinderopvang al decennia beter geregeld zijn en man én vrouw fulltime werken, klagen vrouwen nog dat de combinatie van werk en gezin hen zwaar valt. Stress en ziekteverzuim zijn het gevolg. Werkgevers zoeken er nu naar manieren om het hun werknemers makkelijker te maken.