Onwennig aan de slag met wel en wee inwoners

Onwennig begonnen de 443 Nederlandse gemeenten gisteren aan een nieuwe taak, het verstrekken van zorg aan hulpbehoevende inwoners. Het liep niet echt storm bij de zorgloketten in de gemeentehuizen.

In Volendam hebben zich tegen het middaguur twee klanten gemeld. Een bewoner vraagt naar het gebruik van het persoonsgebonden budget voor de inzet van een huishoudelijke hulp. De andere Volendammer wil een aanpassing aan het toilet in de woning. De nieuwe Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) geeft gemeenten de regie over het wel en wee van inwoners. Alle zorg aan het lijf, de verpleegzorg, blijft door de rijksoverheid geregeld worden, maar zaken als huishoudelijke hulp en maatschappelijke zorg verschuiven naar het gemeenteloket.

In Volendam vinden ze de WMO fantastisch. Het WMO-loket is hier zelfs een hele kantoorruimte. Op een tafel liggen folders over vrijwilligerswerk en het ’opplussen’ van woningen. De WMO moet, in de visie van het kabinet Balkenende, de burger aansporen tot zelfredzaamheid en aanzetten tot hulp aan naasten en mensen in de buurt. Daar is in Volendam geen nieuwe wet voor nodig, zegt projectregisseuse Yolanda Weyand. „Iemand helpen is bij ons traditie. Veel mensen weten niet eens dat ze mantelzorger zijn.”

Zeker na de cafébrand in 2001 is veel vrijwilligerswerk van de grond gekomen. Nu ziet de gemeente de kans om al die welzijnsgroepen bij elkaar te brengen. Weyand: „We hebben zelfs een ruimte waar welzijnsorganisaties spreekuur kunnen houden.” Mantelzorgers, maar ook ouderen kunnen makkelijker aankloppen voor hulp. „Wij zien vele mogelijkheden”, zegt Weyand. „Als er meer ouderen in een straat hun ramen niet kunnen lappen, dan kunnen we een glazenwasser sturen. Maar ook als blijkt dat iemand een huishoudelijke hulp wil om de eenzaamheid te bestrijden, kunnen we ingrijpen en iemand van een kerkelijke organisatie vragen langs te gaan.”

Heerhugowaard is nog niet met het vrijwilligerswerk bezig. Op deze dinsdagochtend zijn er op de afdeling burgerzaken twee loketten geopend. De ambtenaren dragen op hun revers het bordje ’zorgloket’. Aan het begin van de middag is er nog niemand langs geweest.

Deze gemeente gaat de indicatie voor huishoudelijke hulp zelf uitvoeren. „Het personeel heeft een training gekregen”, zegt projectbegeleidster Afra Steenvoorde. Heerhugowaard heeft samen met omringende gemeenten contracten afgesloten met dertien zorgaanbieders die huishoudelijke hulpen leveren. Dat het nog zo rustig is aan het WMO-loket, komt doordat er voor bestaande gevallen niets verandert. Alle oude zorgaanbieders hebben een contract gekregen.

Heerhugowaard gaat vooral scherper kijken naar de inzet van de huishoudelijke hulp. „Het zal een hele cultuuromslag worden”, voorspelt Steenvoorde. „Mensen moeten zelfredzamer worden. Als iemand van de boodschappendienst van een supermarkt gebruik kan maken, dan leveren wij geen diensten voor boodschappen doen. En als er in een gezin kinderen van zestien zijn, dan zullen wij mensen voorhouden dat ook die kinderen het huishouden kunnen doen.”