Een Globe voor Elizabeth I en II

De Britse Helen Mirren, in 1944 geboren als Ilyena Lydia Mironoff, dochter van een Russische taxichauffeur in Londen, is al 40 jaar actrice. Na een puberale obsessie voor William Shakespeare koos ze voor een loopbaan op het toneel en in de film, maar het had ook kapster kunnen zijn, zo mag ze zelf graag relativeren. Eerst waren de filmrollen ook frivool: gangster-, dichter- en schilderliefjes,

Maar Mirren bleek voor gewicht in de wieg gelegd: twee maal Lady Macbeth, moeder van een Ira-gevangene, koningin Charlotte. „Geen andere actrice kan zo snel en zo economisch laten weten dat ze een gezaghebbende vrouw speelt”, schreef filmcritica Pauline Kael.

Mirrens grote doorbraak kwam toch pas begin jaren negentig dankzij de tv-serie ’Prime Suspect’. Als politiechef Jane Tennison speelde Mirren de souschef, vast onder het glazen plafond, waar ze zich handhaafde boven haar meestal mannelijke onbetrouwbare ondergeschikten met veel sigaretten, afgemeten oneliners en een monomane speurzin.

De broeierige Tennison was Mirren op de vastbesloten mond en het sensuele lichaam geschreven. „Ik mocht eindelijk mijn eigen generatie in”, sprak ze opgelucht. De tv-serie ’Prime Suspect’ kreeg zes vervolgen. Mirren werd bang dat ze alleen als Tennison zou worden herinnerd.

Maar Dame Helen Mirren hoeft daarvoor niet meer te vrezen. Afgelopen maandag kreeg ze twee Golden Globes voor het spelen van twee heel andere bazinnen. Mirren werd bekroond voor haar rollen als Elizabeth I in de tv-miniserie ’Elizabeth I’, en Elizabeth II in de film ’The Queen’. De eerste Elizabeth een grillige, autoritaire, diep emotionele vrouw die gespleten raakt tussen de kroon en Graaf Essex. De tweede Elizabeth een gereserveerde, komisch verstokte doch intimiderende vrouw die gespleten raakt tussen de traditie en Tony Blair.

Vooral om die laatste rol is Mirren al uitvoerig geprezen. Bij de aanvaarding van de Golden Globe bedankte ze Elizabeth II, omdat ’zij het is waar U op gevallen bent, niet ik’. Dat wagen we toch te betwijfelen. Er schuilt nog steeds weinig dramatisch in Elizabeth II met haar hoofddoekjes, hondjes en halve glimlach. Dat je bij het zien van ’The Queen’ benieuwd raakt naar het gewoel van binnen, dankt ze toch echt aan de veel spannender actrice.