Dictatortje dagen

Het verwijderen van tirannen is een delicaat karweitje, iets voor specialisten. Zoals je ook zelf niet onbevoegd moedervlekken of andere ongerechtigheden moet openkrabben zeg maar. Voordat de booswichten eindelijk tot hun wenkbrauwen in het bloed van hun tegenstanders staan te sudderen (Dante) duurt het wel even.

Zo’n Joseph Fritzl, dat gaat nog wel, die zet je gevangen en je laat z’n gezin op adem komen. Maar met grotere machthebbers gaat die vlieger niet op. Fritzl opereerde in z’n eentje, maar politieke dictators haasten zich een goede stevige kliek om zich heen te vormen, een dikke haag van medewerkers die, als hun baas slim is, allemaal medeplichtig worden aan het regime. Je vraagt je wel eens af wat er gebeurd was als Hitler de aanslag op zijn leven niet overleefd had. Het is if-history, maar ik denk dat een andere nazi-bons de boel had overgenomen. Het systeem zat stevig in elkaar. Afgezien van daadwerkelijke medeplichtigen zorgt een dictator ook voor goodwill bij een aanzienlijk deel van de bevolking. Hij drijft op macht, jazeker, maar toch ook op sympathisanten die hem om een of andere reden als een volksheld zien. Je weet nooit wat er gebeurt als zo’n dictator dan ineens verdwijnt.

Toen maarschalk Tito, toch door gewoon dood te gaan, opeens verdween uit Joegoslavië, was ook meteen de geest uit de fles. Alles wat hij al die tijd met strakke teugel en gehoorzaamheid bij elkaar gehouden had, begon zich te roeren en op elkaar te spugen en voor je het wist was het oorlog. Hoe moeilijk het is om de sporen van een dictator en zijn dictatuur uit te wissen, bewijst Irak, waar ze nog steeds bezig zijn, lang nadat Saddam Hoessein is opgeknoopt, de boel op orde te krijgen. Als Bush en Blair niet hadden doorgezet, had die ouwe tiran allicht nog in z’n paleizen gezeten en was het in zijn land min of meer stil geweest. Wreed, maar stil. De aanklager van het Internationaal Strafhof in Den Haag, Moreno-Ocampo, heeft zojuist president Basjir van Soedan aangeklaagd wegens oorlogsmisdaden, genocide en misdaden tegen de menselijkheid. De Holocaust hield niemand tegen, Rwanda lieten we met z’n allen gebeuren, maar dit keer grijpen we in. Mooi zo, denkt de leek, eindelijk! Maar secretaris-generaal Ban-Ki-moon van ons aller VN denkt er anders over. Die vreest dat de slechterik zijn toorn gaat botvieren op het plaatselijke VN-personeel en andere vredestichters. Het is ’Zachte heelmeesters maken stinkende wonden’ tegen ’Rustig aan, dan breekt het lijntje niet’. De laatste keer dat ik Basjirs collega Mugabe zag, kwam er tegelijk zo’n goudgegalonneerde generaalskop achter hem in beeld. Oei, dacht ik in mijn ijver de oude alleenheerser van de troon te stoten, die zit er ook nog. Geslaagde alleenheersers heersen nooit alleen. Ook rond Basjir, die ik tot voor kort van geen plaatje had herkend, wolkt een kwalijke kliek met lijntjes naar de bevolking die ervoor zorgt dat je hem niet zomaar in de kerker kunt smijten, waar wening is en gekners van tanden. Helaas, net als mooie en oogstrelende planten heeft onkruid stevige en taaie wortels.