De geschiedeniscanon invoeren op alle scholen is nog geen dictaat

Tot deze week leek het front min of meer gesloten: vrijwel de hele Kamer vond dat er weer behoefte is aan discussie over de geschiedenis en identiteit van Nederland. Groot was het enthousiasme voor het plan om bijvoorbeeld op alle scholen de ’canon van Nederland’ in te voeren, met vijftig hoogtepunten uit de geschiedenis. Een mooi initiatief, maar nu het op de praktische invoering aankomt, verdampt jammer genoeg het elan.

Met enigzins vage argumenten hebben CDA, ChristenUnie en SGP deze week in de Kamer op de rem getrapt. De christelijke partijen willen alsnog een discussie over de inhoud van de canon. Dat verbaast: juist het CDA was een van de grootste pleitbezorgers ervan, en had bij de presentatie, een jaar geleden, alleen maar lof, juist ook over het plan om de canon op alle scholen tot verplichte lesstof te maken. Geen woord toen over de samenstelling van de vijftig ’vensters’ in de canon. Deze week was de klacht opeens dat Drees wel in de canon staat, en het poldermodel niet, wat de indruk wekt dat de echte bezwaren elders liggen.

Het eerdere commitment verplicht de partij tot een steviger toelichting. Het was CDA-minister Verhoeven van onderwijs die destijds de commissie van wijzen, onder leiding van taalkundige Frits van Oostrom, de canon liet samenstellen, van meet af aan met het doel die in het onderwijs in te voeren. Het was CDA-fractieleider Verhagen die samen met de SP met het wetsvoorstel kwam om de canon toe te lichten in een nieuw Nationaal Historisch Museum.

Het echte debat is natuurlijk of de overheid aan scholen, of ze nu christelijk zijn of niet, kan voorschrijven hoe ’de’ geschiedenis eruit ziet – voor zover dat hier al aan de orde is. Die vraag is zeker relevant. Het echte debat is ook hoe invoeren van de canon zich verhoudt tot de politieke voornemens van toen, vlak na de moord op Van Gogh, om de identiteit van Nederland weer te benoemen, als uitweg uit de ’staat van verwarring’. Wie het laatste wenst, kan niet te veel watervrees hebben bij het eerste. Dat geldt ook voor het CDA.

De canon schrijft niet voor wat kinderen moeten denken, maar reikt alleen de stof aan. De tekst is bewust neutraal gehouden. Er blijft voor ieder vrijheid genoeg voor een eigen visie. Als christelijke partijen daar bezwaar tegen hebben, wordt geschiedenis, net als vroeger, weer geschreven binnen de eigen zuil.

De charme is dat de canon voor debat zorgt over het land dat Nederland was en is. Een canon geeft er een mooie slinger aan. Niet meer, maar ook niet minder.