Vergelijking met Rwanda gaat niet op

Het had zo mooi kunnen zijn: een vreedzame machtswisseling in Kenia na transparante verkiezingen. Maar democratie is voor veel Afrikaanse oligarchiën te veel gevraagd.

Als uitdager Raila Odinga de presidentsverkiezingen gewonnen had, was dat een ware revolutie geweest. Een man uit het Luo-volk, net als veel andere volken al lang achtergesteld door de heersende Kikuyu-groep.

En wat een uitstraling op de regio had dat kunnen betekenen. Een regio waar dictators aan hun troon vastgeketend lijken, al dan niet via zogenaamde verkiezingen. Wat een overwinning was dat geweest voor de vele Afrikanen die snakken naar democratie en gelijkheid.

Maar de Mount Kenya Maffia, de Kikuyu-kliek rond zittend president Mwai Kibaki, wilde onder geen beding Luo Odinga zover laten komen. De macht hoort hén immers toe, al sinds de onafhankelijkheid in 1963.

Voorzitter Kivuitu van de nationale kiescommissie gaf gisteren toe dat hij door de regeringspartij sterk onder druk was gezet de (vervalste) uitslagen al op zondag te publiceren, in plaats van de aantijgingen rond de nek-aan-nekrace uit te zoeken, zoals Europese ambassadeurs hadden geadviseerd. Kibaki liet zich bliksemsnel inaugureren en dacht dat hij weer in het pluche kon wegzinken.

Maar woedende oppositieaanhangers pikten de administratieve coup van Kibaki niet. Sindsdien gaat het bergaf, met 70.000 ontheemden en zo’n 300 doden.

In plaats van aan een fluwelen revolutie denken mensen nu aan de genocide in Rwanda. De massamoord op vluchtelingen in de kerk in Eldoret doet daar inderdaad aan denken. In Rwanda dachten Tutsi-vluchtelingen ook in de kerken veilig te zijn voor de Hutu-moordmilities.

Maar verder gaat elke vergelijking met Rwanda mank. In Kenia is van enige planning geen sprake. De geestelijken van de kerk in Eldoret zijn verbijsterd en verslagen. Zij konden de meute heethoofden er niet van weerhouden de kerk aan te steken. Dertig mensen stierven, velen liggen in het ziekenhuis.

Rwanda telt 85 procent Hutu’s, die een kleine minderheid trachtten uit te roeien. De Kikuyu die nu op diverse plekken in Kenia opgejaagd worden zijn juist de grootste groep, met desondanks slechts 22 procent van het totaal van de 37 miljoen inwoners. Want er zijn ook nog de Kalenjin (12 procent), Luhya (14 procent), Kamba (11 procent) en de Luo (13 procent) waartoe uitdager Raila Odinga behoort.

Aangezien Odinga ongeveer evenveel stemmen vergaarde als zittend president Kibaki, mag duidelijk zijn dat Odinga niet alleen Luo-stemmen kreeg. Zijn aanhangers zijn een mix van Kisi, Luhya, Kalenjin en Masai.

De woede over de zoveelste gestolen verkiezingen in Afrika is begrijpelijk. De waarnemerscommissie van de EU getuigde van de overduidelijke fraude en eist onafhankelijk onderzoek. Maar waarom zou president Kibaki luisteren naar de EU?

Juristen die verwijzen naar de geëigende bezwaarprocedures onderschatten de woede van de Kenianen. En zij overschatten de rechtsgang in Afrika. Ook in Nigeria was de verkiezing van Yar’Adua tot president vorig jaar heftig omstreden. Maar zodra andere staten iemand feliciteren is het resultaat onomkeerbaar. Van alle bureaucratische protesten wordt nooit meer iets vernomen, de ’verliezers’ hebben het nakijken.

Raila Odinga wil het momentum niet verliezen. Zijn partij won in het parlement, hij lag dagen op kop, maar werd zondag ineens ’verslagen’. Hij wil van geen wijken weten.

Dat zowel Odinga als Kibaki hun tegenstander beschuldigen van ’etnische zuiveringen’ en ’genocide’ is een teken van zwakheid. Talloze Afrikaanse politici gingen hen voor in het spelen van de etnische kaart om hun positie te versterken. Iets goeds heeft dat nooit opgeleverd.