Migrantenvrouwen in isolement

Vrouwen die voor de liefde of om economische redenen naar Nederland komen, raken vaak in een isolement. Een toneelstuk belicht hun situatie.

Zoals de weduwe Ruth zich, volgens het bijbelverhaal in het Oude Testament, plotseling in een vreemd land bevindt, zo voelde Münevver Yalniz zich de eerste jaren in Nederland ook. Ze kende het bijbelverhaal toen nog niet. Maar ook voor haar was alles onbekend. „De mensen, de taal, zelfs de kleuren van dit land waren nieuw voor mij.”

Achttien jaar geleden werd Yalniz verliefd op een man die in de zomer zijn vaderland Turkije bezocht. „Ik was achttien, naïef en verliefd. We zouden gaan trouwen en ik moest een jaar wachten voordat hij mij kon meenemen naar Nederland.”

Eenmaal geland op het vliegveld, stond ze, ook figuurlijk, weer met beide benen op de grond. „Er was niets aan mijn man dat ik herkende, het was de eerste keer dat ik me realiseerde dat ik eigenlijk niets van hem wist. Ik kende hier niemand, sprak de taal niet en was volledig afhankelijk van mijn man. Hij hield dat liever ook zo.”

Yalniz kreeg, tijdens de eerste vijf jaar van haar verblijf in Nederland, twee kinderen. Ze concentreerde zich op de opvoeding en het huishouden. De keren dat ze op vakantie was in haar geboorteland voelde ze des te meer dat haar leven in Nederland niet was wat zij zich er van had voorgesteld. „Ik kom uit een redelijk welgestelde familie en mijn man was eigenlijk achterlijk. In Turkije waren de mannen veel geëmancipeerder dan de Turkse mannen hier. Ik was stomverbaasd en zwaar depressief. Ik voelde me slachtoffer van de situatie.”

Het verhaal van Yalniz staat geenszins op zichzelf, zo blijkt uit onderzoek van Joke van der Zwaard en Mieke de Wit onder ruim tweehonderd migrantenvrouwen in de regio Rotterdam. „Vrouwen komen naar Nederland zonder een beeld van dit land, van de normen en waarden”, zegt Van der Zwaard. „Ze raken depressief en trekken zich terug in de huiselijke kring; ze storten zich op het huishouden en de kinderen. Ook de hoogopgeleiden, bij hen worden de huishoudelijke taken zelfs een excuus om de taal niet te leren.”

Veel migrantenvrouwen zijn rond de twintig jaar op het moment dat zij naar Nederland komen. Ze laten familie en vrienden achter in het land van herkomst. Voor de liefde of voor eigen gewin, omdat het leven in Nederland economisch beter is. Van der Zwaard en De Wit wilden weten hoe het na al die jaren met deze vrouwen gaat, of hun dromen werkelijkheid zijn geworden en hoe zij integreren. Gedurende hun onderzoek verzamelden zij verschillende verhalen voor het theaterstuk ’In Het Vreemde Koren Staan’ – naar het bijbelse Ruth. Daarin spelen zes migrantenvrouwen, onder wie Yalniz.

Voor Yalniz zorgde de eerste stap in een cultureel centrum bij haar in de wijk voor een lawine aan veranderingen. Ze leerde de taal, werkte als vrijwilliger en begon een hbo-opleiding maatschappelijk werk. „Uiteindelijk is taal de enige oplossing. Toen ik eenmaal Nederlands leerde en nieuwe vrienden maakte, ging het vanzelf. Ik zag mijn man steeds ’kleiner’ worden, ikzelf werd alleen maar ’groter’. We zijn toen gescheiden.”

Het onderzoek ’De gelukszoeker’ wordt op 8 maart (internationale vrouwendag) gepubliceerd.

Voor meer informatie over ’In Het Vreemde Koren’: www.detheaterstraat.nl