Commerciële DNA-test via internet misleidend

Wetenschappers waarschuwen voor gentesten die op internet te koop zijn. Deze kijken naar verkeerde genen en bieden schijnzekerheid.

Op internet is een nieuwe groeimarkt aangeboord: die van de genetische test. Voor honderden euro’s kunnen consumenten op het web allerlei testen bestellen die op basis van hun DNA een leefstijl- of voedingsadvies geven. Kopers hoeven alleen wat wangslijmvlies op te sturen, op een wattenstaafje, en vervolgens krijgen ze de uitslag via internet.

„Niet aan beginnen”, adviseert Cecile Janssens, onderzoekster in het Erasmus MC in Rotterdam. Ze heeft een inventarisatie gemaakt van de ’genetische profielen’ die worden aangeboden door zeven bedrijven. In zo’n profiel wordt een cluster van genen bekeken die samen een voorspellende waarde zouden hebben voor de gezondheid. Maar in het vakblad American Journal of Human Genetics concludeert Janssens vandaag dat de meeste testen onbetrouwbaar en misleidend zijn.

De onderzoekster controleerde in de medische literatuur hoeveel bewijs er voor de aangeboden profielen bestond. Ze zocht per getest gen naar een bundeling van onderzoeken, een zogeheten meta-analyse, waarin het gen bij herhaling in verband was gebracht met een ziekte. Alleen zo weet je vrij zeker dat een verband reëel is, en niet toevallig.

Dit minimaal vereiste bewijs ontbrak voor maar liefst 24 van de 56 genen waar commercieel op wordt getest. Voor de overige genen vond Janssens wel literatuur, maar slechts in een derde van die gevallen bleek er werkelijk een verband aangetoond tussen gen en ziekte. Dat verband was vaak te zwak om voorspellende waarde te hebben voor het optreden van de ziekte. Wie zo’n DNA-test laat doen, wordt kortom onnodig bang gemaakt of ten onrechte gerustgesteld.

Sommigen testen deden bovendien iets anders dan werd beloofd. Het ernstigste geval zag Janssens bij genetische profielen die de ’gezondheid van botten’ zouden bepalen. Die test bleek gebaseerd op verouderde wetenschappelijke informatie. In de literatuur worden de betrokken genen de laatste jaren alleen nog in verband gebracht met andere aandoeningen (zie kader).

Janssens vindt het ’een kwalijke zaak’ dat de testen zo slecht zijn, te meer omdat bedrijven hun klanten na afloop vaak dure voedingssupplementen in de maag proberen te splitsen, zogenaamd om de opgespoorde gezondheidsrisico’s in te dammen. „Eén bedrijf raadt supplementen aan voor honderd dollar per maand. Diezelfde pillen koop je bij de drogist voor een paar tientjes per jaar.”

Hoeveel mensen een commerciële DNA-test aanvragen, is niet bekend. „Ik hoop dat het geen grote vlucht gaat nemen”, zegt de onderzoekster, die benadrukt dat DNA-testen uit klinisch-genetische centra wel aan alle eisen voldoen.