Koude Oorlog of krantenoorlog

De Berliner Zeitung was ten tijde van de DDR de partijkrant van de afdeling Berlijn. Na de val van de Muur en na enkele zuiveringen slaagde het blad erin zich op te werken tot een populaire kwaliteitskrant. Meer dan andere kranten op de Berlijnse markt berichtte zij over het DDR-verleden van de hoofdstad en de vaak moeizame omgang ermee.

Verantwoordelijk voor de artikelen over dat thema is redacteur Thomas Leinkauf. Hij leidt onder meer het zaterdagse Magazin, waarin veel grote reportages en interviews over het DDR-verleden verschenen. In januari drukte het Magazin een portret af van Hubertus Knabe, een historicus die zich op de geschiedenis van de Stasi, de geheime dienst van de DDR, toelegt.

Het was een weinig vleiend portret van de onder historici omstreden Stasi-jager. Knabe reageerde zoals hij al vaak in zulke gevallen had gedaan. Via zijn advocaat dwong hij een uitvoerige rectificatie van enkele onzorgvuldigheden in het artikel af.

Kort daarop verscheen in Die Welt, een belangrijke concurrent van de Berliner Zeitung, een artikel over Thomas Leinkauf. Die Welt is een van de weinige bladen waarin Knabe een graag geziene gastschrijver is. In het artikel werd het Stasi-dossier van Leinkauf gelicht. Leinkauf bleek in de jaren 1975-1977 als student de afdeling buitenland van de Stasi inlichtingen te hebben verstrekt.

Dat was een gevoelige klap voor de Berliner Zeitung. De man die van de krant een ’laboratorium voor de Oost-West-verhouding’ had gemaakt, bleek een onzuiver verleden te hebben. En zo iemand plaatst een artikel waarin een onderzoeker van het Stasi-verleden wordt weggezet, klaagde Knabe in de pers. „Dat is van een grofheid die nauwelijks valt te overtreffen.”

De Berliner Zeitung en Thomas Leinkauf gingen diep door de knieën. Leinkauf legde zijn functies neer en de hoofdredacteur beloofde een definitieve afrekening met het DDR- en Stasi-verleden van de krant. Onafhankelijke onderzoekers zullen de krant nog een keer doorlichten en redacteuren zullen hun Stasi-dossiers aan de commissie geven.

In de paniek rond de kwestie bekende een andere toonaangevende redacteur vrijwillig dat ook hij voor de Stasi had gewerkt. De Berliner Zeitung ging nog dieper door het stof. Dag na dag publiceerde de krant hele pagina’s met brieven van lezers die hun abonnement opzegden en de krant pas weer wilden lezen wanneer de onderste steen boven kwam.

Onder de brievenschrijvers was ook iemand die door Leinkauf aan de Stasi was verraden. Hij schreef dat hij, nadat Leinkauf in 1977 met de Stasi had gebroken, vruchtbare discussies met hem had gehad over de democratisering van de DDR. Na zijn studententijd was Leinkauf altijd een onafhankelijke en objectieve journalist, verzekerde hij.

Maar voor Die Welt duurt de Koude Oorlog voort. Leinkauf moet hangen. En dat de Berliner Zeitung daarbij gevoelige verliezen lijdt op de krantenmarkt van de Duitse hoofdstad is mooi meegenomen.