Voetafdruk in opmars

Ongeveer een kwart van de aarde is biologisch productief. Voor wat hij zoal verbruikt (eet, drinkt, rijdt, aan kleding draagt enz.), legt elk mens beslag op een stukje daarvan. Dat heet zijn ecologische voetafdruk. De uitdrukking is in 1992 bedacht door een Canadese professor. Met het begrip werkte hij al, hij had er alleen nog geen term voor die tot de verbeelding sprak. Daar kwam hij op – ecological footprint – toen iemand zijn nieuwe computer prees vanwege ’its small footprint on his desk’.

De berekening van de voetafdruk is omstreden. Een veelgehoorde opvatting komt erop neer dat hij 1,8 ha per mens zou moeten zijn, wil de aarde zich kunnen herstellen van wat de mensheid wegconsumeert. Voor de gemiddelde Nederlander is het beslag 4,4 ha. Hoe dat moet als de doorsnee-Chinees (nu 1,6) daar een voorbeeld aan neemt, weet niemand. Maar dit terzijde.

Ook als woord is voetafdruk in opmars. In milieubewuste kring wordt vermindering bepleit van de westerse koolstofvoetafdruk (via energiebesparing) en van de dito watervoetafdruk (de hoeveelheid zoet water die erdoorheen gaat om, pakweg, een Nederlander of Nederland van goederen en diensten te voorzien).

Sinds kort maakt ook de uitdrukking digitale voetafdruk (of voetstap dan wel voetspoor) opgang. De omvang daarvan wordt bepaald door de hoeveelheid digitale gegevens over onszelf die we aan anderen prijsgeven door te internetten, te pinnen, te telefoneren, met een bonuskaart te betalen enz.

Zo sukkelen we ongemerkt een controlesamenleving binnen, zei deze week een hoogleraar in Trouw. Blijkens recent onderzoek in de VS, dat zich vermoedelijk tot internet beperkte, maken de meeste Amerikanen zich daar geen zorgen over. Voor internauten (geregelde gebruikers van internet) die dat wel doen, heeft Discovery Channel een Engelse test op zijn website gezet. Je kunt ermee vaststellen ’hoe vaak je informatie toespeelt aan het bedrijfsleven en Big Brother’. En wat je ’aan voordelen kwijtraakt’ als je daarmee ophoudt en dus geen digitaal voetspoor meer achterlaat.