Russisch succes heeft meerdere vaders

In de herrijzenis van het Russische voetbal spelen ook anderen dan Guus Hiddink een rol. Wat hij nu doet is ook niet zo sprookjesachtig als zijn voorgaande buitenlandse avonturen.

Hij trekt weer veel aandacht, de 61-jarige Achterhoeker, die tijdens een groot toernooi opnieuw een kunststukje opvoert. Voor de derde keer heeft Guus Hiddink een ploeg naar de laatste vier geleid: na Oranje al bij het WK 1998 en Zuid-Korea bij het WK 2002 nu bij Euro 2008 ook de Russen, die vanavond in de tweede halve finale in Wenen Spanje uitdagen.

Minstens zo bedreven als in het smeden van teams is Hiddink in de plichtplegingen die daarnaast worden gevraagd – om niet te zeggen dat vrijwel elke confrontatie met de pers een nieuw spel in hem oproept. Ook gisteravond hing het internationale journaille aan zijn lippen, en daar weet Hiddink wel raad mee. Niet om zijn prestaties te bagatelliseren, maar de vraag dringt zich dan wel eens op of het hier en daar niet eens een tikkeltje minder kan.

Hij is, om maar eens iets te zeggen, niet de enige die een rol speelt in de herrijzenis van het Russische voetbal. Wat te denken van Dick Advocaat, een andere voormalige bondscoach van Oranje, die in Rusland al prijzen won – wat Hiddink hoe dan ook nog niet kan zeggen. In de vanouds door clubs uit Moskou gedomineerde competitie leidde Advocaat Zenit St. Petersburg naar de eerste titel sinds 1984, waarna óók de Uefa Cup nog werd veroverd.

Zes spelers van Advocaats club zijn opgenomen in Hiddinks selectie. De voornaamste is de begaafde aanvaller Arsjavin, maar in diens schaduw heeft ook Zirjanov een wezenlijke inbreng. Advocaat wees er deze week in de Volkskrant fijntjes op dat hij de twee bij Zenit St. Petersburg bewust aan elkaar heeft gekoppeld. Hij kan bouwen op middenvelder Zirjanov, als de rasaanvaller Arsjavin het defensief even laat afweten. Niet voor niets, wilde Advocaat maar zeggen, heeft Hiddink die vorm van samenwerking in de nationale ploeg gekopieerd.

Hiddink heeft zich bewezen in de internationale top, maar de vraag kan worden gesteld of wat hij nu met de Russen doet zó sprookjesachtig is. Een onaanzienlijke voetbalnatie is Rusland niet, in tegenstelling tot Zuid-Korea en ook Australië, waarmee Hiddink de achtste finales van het WK 2006 bereikte. Rusland was erbij in 2002 (WK) en 2004 (EK) en in 2005 won vóór Zenit al een andere Russische club, CSKA Moskou, de Uefa Cup. In een ver verleden werd (toen nog) de Sovjet-Unie Europees kampioen (1960) en in 1988 waren de Sovjets de verliezende EK-finalisten tegen Nederland.

Ongetwijfeld heeft Hiddink zich vóór zijn aantreden in 2006 vergewist van de onbeperkte mogelijkheden – dankzij vooral miljoenen aan oliedollars – bij zijn nieuwe broodheer, waarvan bij zijn vorige buitenlandse avonturen als bondscoach niet kon worden gesproken.

De Russische eigenaar van Chelsea, Abramovitsj, betaalt naar verluidt een aanzienlijk deel van Hiddinks salaris. Maar Hiddink zal, gelouterd als hij is, óók de sportieve mogelijkheden snel hebben ingeschat.

Uiteraard eist Arsjavin veel aandacht op, maar denk even terug aan de Russische middenvelders die Oranje in de kwartfinale wegbliezen. De 32-jarige aanvoerder Semak bewaakte het evenwicht. Semsjov (30) stormde alle hoeken en gaten in en Zirjanov (30) zorgde er met intelligent spel voor dat er op de linkerkant geen gaten vielen. Het zijn dertigers die, zo zal ook Hiddink weldra hebben geconcludeerd, een coach zekerheden kunnen bieden. Ze werden bijgestaan door jongere dynamische spelers op de linker- en rechterflank, Zjirkov en Saenko, die beiden 24 jaar zijn.

Alleen de laatste, speler van het Duitse Nürnberg, kwam van de basisploeg tegen Oranje niet uit in de eigen Russische competitie. Mede op voorspraak van Hiddink wordt het aantal buitenlanders daarin teruggedrongen. Er is een minimumaantal Russische spelers per team opgelegd, dat in 2010 zeven zal bedragen. Internationale bonden als Fifa en Uefa stuiten bij het beramen van plannen voor dergelijke quota op de Europese regels voor vrij verkeer van werknemers, maar Rusland kan als niet-EU-land hierin zijn eigen gang gaan.

Welk impuls zo’n regeling in elk geval op korte termijn kan zijn, toonde de Uefa Cup-triomf eerder dit jaar van Zenit. In de finale tegen Glasgow Rangers (2-0) voldeed Advocaat al aan de toekomstige norm door zeven Russen op te stellen. Het hadden er zelfs acht kunnen zijn als spits Progrebnjak niet (evenals op dit EK) geblesseerd zou zijn geweest. De keerzijde is dat de talenten, die tot dusverre nog niet in de Champions League te zien waren, nu langzamerhand opvallen. Er wordt van uitgegaan dat Arsjavin voor Zenit waarschijnlijk niet te behouden zal zijn. „Na Poetin is hij de belangrijkste man van Sint Petersburg. Hij stond zelfs op verkiezingspamfletten van de partij van Poetin”, zei Arsjavins Belgische clubgenoot Lombaerts deze week in de Morgen.

Ook aan de reeds 27-jarige Arsjavin, die al tien jaar voor Zenit speelt, is de Russische opleving toe te schrijven – Hiddink is niet de enige. Wel lijkt hij met zijn neusje voor de mogelijkheden op het juiste moment ter plekke. De Russen zijn van plan tachtig trainingscentra te bouwen van vijf miljoen euro per stuk. „Hoe ga je dat in vredesnaam betalen?”, vroeg Hiddink nog aan bondsvoorzitter Moetko – alsof hij dat, als in zekere zin werknemer van Abramovitsj, niet zou weten.