Oude computers leveren veel op

Nederlanders gooiden vorig jaar ongeveer 43 miljoen kilo computers, mobiele telefoons en printers weg. Waar blijft al dat spul?

Het lijkt een film van een televisiefabriek die wordt teruggedraaid. Aan de lopende band demonteren mannen met veiligheidsbrillen en oordoppen computerschermen en televisies. Pneumatische schroevendraaiers hangen aan kringelsnoeren klaar voor gebruik. Binnen dertig seconden en met een oorverdovend lawaai wordt een computerscherm gescheiden in beeldbuis, plastic omkasting, metalen strip en printplaten. De snoeren zijn er dan al met een schaar afgeknipt.

Sims Recycling Solutions in Eindhoven verwerkt afgedankte computers en telefoons weer tot grondstoffen. Nederlanders gooiden samen in 2007 ongeveer 43 miljoen kilo computers, mobiele telefoons en printers weg, blijkt uit onderzoek van adviesbureau Witteveen+Bos. Naast dit ICT-afval verwerkt Sims ook afgedankte televisies en kleine elektrische huishoudapparaten. Samen met servers, telefooncentrales en ander computerafval van bedrijven en kantoren verwerkt de Nederlandse vestiging van het bedrijf jaarlijks 60 miljoen kilo elektronica – een slordige vierduizend zeecontainers vol.

Johan Zwart, directeur marktontwikkeling bij het recyclingbedrijf, tekent op een bord de route die een afgedankte pc doorloopt (zie schema). Die begint als consumenten hun afgedankte spullen inleveren bij de milieustraat in hun gemeente. Deze depots kiezen zelf waar ze het afval voor verdere verwerking aanbieden. Ruim de helft van het ICT-afval komt via regionale sorteerstations samen met ander elektronica-afval terecht bij erkende recyclingbedrijven. Sims verwerkt al het Nederlandse ICT-afval dat via de regionale sorteerbedrijven wordt aangeboden en de helft van alle afgedankte televisies en huishoudelektronica.

„Het afval heeft een hoge restwaarde als je het op een goede manier recyclet”, zegt Zwart. Vooral de printplaten bevatten kostbare grondstoffen: koper, goud, zilver en palladium. Daarom probeert het bedrijf deze materiaalstroom zo goed mogelijk te scheiden. Een shovel neemt een hap uit een berg printplaten, snoeren en ander elektronisch afval. Een grote maalmachine verpulvert de elektronica. Magneten trekken het ijzer uit de gemalen afvalstroom. De volgende machine haalt het aluminium eruit. Een lopende band met de overgebleven snippers metaal en kunststof loopt door een apparaat met elektronische ogen. Die scheiden de stroom met behulp van licht in metaal en kunststof.

„Van een miljoen geshredderde stukjes printplaat zijn er soms maar twintig van goud, en soms meer dan honderd”, zegt Zwart. „Maar het terugwinnen van waardevolle metalen is een ingewikkeld metaalkundig proces. Dat kunnen wij niet zelf.” De stroom gesnipperde printplaat met koper, zilver, goud en palladium verkoopt het bedrijf daarom als grondstof aan gespecialiseerde metaalsmelters in Antwerpen, Zweden of Canada. Ook de stromen ijzer, aluminium en kunststof worden verkocht als grondstof aan voornamelijk Europese fabrieken. Het gevaarlijk afval dat overblijft is minder dan een procent van het totaal.

„Het mooiste zou natuurlijk zijn als wij al het Nederlandse ICT-afval zouden verwerken”, zegt Zwart met een knipoog. Waar de andere helft van het Nederlandse ICT-afval blijft, is ook voor hem een raadsel. Het Afval Energie Bedrijf van de gemeente Amsterdam biedt bijvoorbeeld al zijn elektronica-afval aan bij een erkend recyclingbedrijf. „Maar je komt er natuurlijk niet achter of iedereen zijn kapotte of tweedehands spullen ook daadwerkelijk naar het milieudepot brengt”, laat een woordvoerster weten. De controle op de spullen bij Sims is in ieder geval waterdicht. Het bedrijf is omgeven door een metalen hekwerk. Alle binnenkomende werknemers en bezoekers krijgen een speciale sticker op hun mobiele telefoon en worden bij vertrek weer gecontroleerd.