Geld alleen is niet genoeg voor armoedebestrijding

Bestrijding van armoede staat hoog op agenda van dit kabinet. Maar de politiek kan het niet alleen. Het is goed dat kerken veel werk op dat gebied verrichten.

Dit kabinet heeft de bestrijding van armoede hoog op de politieke agenda gezet. Er is meer geld voor armoedebestrijding beschikbaar. Ik wijs op de tachtig miljoen euro die we dit en volgend jaar uittrekken voor kinderen uit arme gezinnen. Maar geld alleen is niet genoeg. Zelfs al zou het kabinet morgen besluiten om het minimumloon en alle uitkeringen te verdubbelen, dan nóg zou de armoede niet als sneeuw voor de zon verdwijnen. Armoede is méér dan gebrek aan geld.

We horen kinderen de kans te geven hun talenten te ontwikkelen. Als een superslimme meid dokter wil worden, dan moet ze de kans krijgen. Of haar ouders nu een bijstandsuitkering krijgen of tien keer modaal verdienen. Arm is de samenleving die kinderen die kans op een betere toekomst niet geeft.

We horen mensen zonder werk aan de slag te helpen. Niet het recht op een uitkering, maar het recht op onderwijs en arbeid staan voorop. Een betaalde baan biedt mensen de kans op eigen kracht vooruit te komen en sociaal volledig mee te doen. We horen mensen niet te veroordelen tot een sociaal isolement. Arm is de samenleving die mensen dat zicht op participatie ontneemt.

Hoe graag ik ook zou willen, als staatssecretaris kan ik geen eind maken aan de sociale armoede in ons land. Daar is steun van de hele samenleving voor nodig. Het onderzoek van Kerk in Actie toont aan dat die steun er in de kerken is. De helft van de kerkelijke organisaties blijkt op de een of andere manier betrokken bij het verstrekken van voedsel. Men denkt wel eens dat ik daar politieke problemen mee zou hebben, maar waarom zou ik? Als staatssecretaris krijg ik geen kerstpakket met een hapje van dit en een slokje van dat, maar áls ik een kerstpakket zou krijgen, wat is er dan tegen het door te geven aan iemand die daar behoefte aan heeft? Niks toch? Zo helpen mensen elkaar al eeuwen. Zo bent u opgevoed. Zo ben ik opgevoed. Zo voeden we onze kinderen op.

Ik vind het ook uitstekend dat mensen als vrijwilliger bij een voedselbank werken. Waarom niet? Het is toch geweldig dat mensen zich om elkaar bekommeren en bereid zijn hun vrije tijd op te offeren om iets voor een ander te doen.

Hoe kunnen we de armoedebestrijding verder verbeteren? In het onderzoek staan enkele aanbevelingen. De ene aanbeveling is gericht aan het adres van de kerkelijke organisaties; ze zouden de informatievoorziening over de sociale zekerheid kunnen intensiveren. Daar ben ik voorstander van. Graag zelfs. Ook meer interactieve vormen zijn van belang, zoals een vaste contactpersoon tussen kerk en sociale dienst.

Een andere aanbeveling is om –ik citeer– ’bureaucratische drempels te slechten, niet-gebruik van inkomensvoorzieningen tegen te gaan, procedures te versnellen en formulieren te vereenvoudigen’. Daar ben ik al druk mee bezig en daar ga ik ook mee door. U weet dat mensen met een laag inkomen kwijtschelding kunnen krijgen van gemeentelijke belastingen en heffingen. Ze moeten dan wel zelf een aanvraag voor kwijtschelding bij de gemeente indienen. Alle aanvragen worden door de gemeenten individueel getoetst. Daarbij wordt dan gekeken of inkomens en vermogens onder een bepaalde minimumgrens blijven.

Uit onderzoek weten we dat bijna de helft van de mensen die in aanmerking komen voor kwijtschelding géén aanvraag indient. Omdat ze niet weten dat de regeling bestaat, omdat ze niet of slecht kunnen lezen en daarom moeite hebben met het invullen van formulieren of omdat ze zich schamen om kwijtschelding aan te vragen. Zo lopen deze mensen dus de financiële steun mis die ze goed zouden kunnen gebruiken. Om die mensen te helpen, gaan we zorgen dat ze voortaan automatisch kwijtschelding blijven ontvangen, nadat ze een keer kwijtschelding hebben aangevraagd. Uiteraard alleen als ze daar recht op hebben.

Er zijn bij dit onderzoek meer kerken betrokken dan de vorige keer. Er deden dit keer niet alleen protestantse, maar ook katholieke kerken mee. Dat vind ik een pluspunt. Het lijkt mij nog mooier als er nog meer geloofsgemeenschappen mee zouden doen. Dus niet alleen christenen, maar ook joden, hindoes, moslims, en misschien ook mensen zonder godsdienstige binding.

Dit is een ingekorte versie van de speech die Aboutaleb vandaag uitspreekt bij het in ontvangst nemen van het armoedeonderzoek van Kerk in Actie.