Koopkracht daalt voor vrijwel elk huishouden

Ondanks het stijgen van lonen en uitkeringen gaat vrijwel iedereen er in koopkracht op achteruit. Gemiddeld met 13 euro per maand, berekende het Nibud.

Door hogere prijzen voor de dagelijkse boodschappen en benzine hebben de meeste huishoudens dit jaar minder te besteden. Alleen sommige alleenstaanden en AOW’ers met kleine pensioenen gaan erop vooruit, blijkt uit berekeningen van het Nibud, het instituut voor budgetvoorlichting.

In de aanloop naar Prinsjesdag was al een daling van koopkracht voorspeld. Dat gaf een deuk in het consumentenvertrouwen, dat de grootste duikeling in een maand ooit maakte. Het kabinet ging ervan uit dat de koopkrachtdaling beperkt zou blijven tot 0,25 procent, maar het Nibud houdt nu rekening met een achteruitgang tot 1 procent.

Dat heeft vooral te maken met de hogere prijzen voor voeding en olie, die volgens het Nibud omhoog blijven gaan. De zorgtoeslag valt lager uit dan verwacht en de kosten voor de aanvullende zorgverzekeringen zijn hoger. Leaserijders moeten dit jaar meer bijdragen voor de auto van de baas. De stijging van lonen – en de daaraan gekoppelde uitkeringen – met gemiddeld 3,25 procent (bruto) kan dit niet compenseren. Ook mensen met een bijstandsuitkering gaan er, afhankelijk van hun situatie, volgens het Nibud twee tot twaalf euro per maand op achteruit. Vrijwel alle tweeverdieners, met en zonder kinderen, leveren in. De berekeningen laten wel duidelijk zien dat mensen die veel medische en zorgkosten hebben, worden ontzien. Ze gaan er minder op achteruit.

De koopkrachtdaling is een grote zorg voor de vakbonden. De vakcentrale MHP, die nog met eigen berekeningen bezig is, ziet ook al dat het aantal huishoudens met koopkrachtverlies toeneemt.

Economen vrezen dat de bonden hogere looneisen zullen stellen om dit verlies te compenseren. Dan kan een neerwaartse spiraal ontstaan die de economische groei ondermijnt. Onder anderen hoofdeconoom Lex Hoogduin van Robeco waarschuwde hiervoor. Minister van financiën Wouter Bos verklaarde afgelopen weekeinde er ’zeer voor’ te zijn als werkgevers en vakbonden net als in de jaren tachtig een akkoord over loonmatiging zouden sluiten.

Minister Piet Hein Donner van sociale zaken ontkende gisteren dat de koopkracht slechter uitvalt dan het kabinet op Prinsjesdag aankondigde. VVD’er Atzo Nicolaï had hem naar de Kamer geroepen naar aanleiding van de Nibud-cijfers. Volgens Donner wijken deze nauwelijks af van de voorspellingen die dit instituut in september presenteerde. Voor zover een verslechtering blijkt, is die het gevolg van de iets hogere inflatie, aldus Donner.

De oppositie noemt Donners uitspraken ongeloofwaardig. VVD, GroenLinks en SP dringen aan op koopkrachtreparatie.