Manifest Terpstra: van ’preek’ tot ’het beste begin’

Wilders werd niet genoemd in het manifest van Doekle Terpstra c.s. Hij voelt zich echter opnieuw wél aangesproken.

Het manifest voor een open en tolerant Nederland in 2008, dat gisteren als advertentievoorpagina bij deze krant verscheen, heeft veel reacties opgeroepen. Trouwlezers, internetters en allerlei belangengroepen prijzen of verwerpen de sussend bedoelde nieuwjaarswens van 57 bekende Nederlanders, die in het spoor doken van Doekle Terpstra.

Het pleidooi tegen wat zij noemen ’een steeds verder gaande verharding’ in het debat over religie en minderheden was niet in de eerste plaats gericht tegen de Haagse politiek. Maar PVV-leider Wilders voelde zich wel aangesproken en reageerde onmiddellijk geërgerd en fel.

Net als na de kersttoespraak van koningin Beatrix, waarin evenmin zijn naam werd genoemd, legde Wilders de kritiek op de verharding van het islamdebat en op ongenuanceerde oneliners uit als een aanval op uitgerekend zijn persoon.

Die insteek van Wilders lag voor de hand, omdat de aanvoerder van de Partij voor de Vrijheid (PVV) nog maar onlangs in aanvaring kwam met voorzitter Doekle Terpstra van de HBO-raad, nadat die klaagde over een ’VerWildering’ van de discussies in de Nederland.

Dezelfde Terpstra nam het initiatief tot de advertentie onder de slogan Benoemen en Bouwen. Onder de mede-ondertekenaars waren oud-politici, zoals Ben Bot, Erica Terpstra en Hans Dijkstal en veel prominenten uit werkgevers- en werknemersorganisatie en de onderwijswereld.

Die ondertekenaars zijn in de ogen van Wilders ’onnozele en naïeve dwazen’. Hij omschrijft ze als dhimmi’s. Daarmee vergelijkt hij ze met niet-moslims die zich uit vrees onderdanig gedragen ten opzichte van moslims. De PVV-fractieleider: „De islam verdient geen respect, maar moet fel bestreden worden als intolerante en fascistische ideologie”.

Trouwlezers namen het manifest uiteenlopend op. Eén vond het ’een onaangename ervaring om aan het begin van het jaar zo bepreekt te worden’ en kritiseerde de ’betweterij’ van Doekle Terpstra en de zijnen. Een ander beschouwde de prominent geplaatste advertentie voor een tolerante samenleving echter als het best denkbare begin van het nieuwe jaar.

Op de site van deze krant stonden gisteravond ruim 200 reacties op de advertentie. Dat is uitzonderlijk veel. Op de internetsite van de initiatiefnemers van het manifest tekenden ruim 1700 sympathisanten. De deelnemerslijst werd tijdelijk uit de lucht gehaald nadat die was bestormd door boze internetters die er misbruik van maakten.

Kritiek was er gisteren op Terpstra omdat er geen allochtone vertegenwoordigers op de lijst stonden. De initiatiefnemers wilden echter een ’autochtoon signaal’ afgeven. In een brief op de Podiumpagina van vandaag in deze krant onderschrijven veel allochtone organisaties de boodschap van het manifest: „Het initiatief spreekt ons als minderheden zeer aan. Ook wij sluiten ons aan bij de gedachte om problemen aan te pakken, te benoemen en vervolgens over te gaan tot het bouwen van een waardige en tolerante samenleving.”

De meeste politieke partijen hielden gisteren de boot een beetje af, omdat zij zich door het manifest niet rechtstreeks aangesproken voelden. Een PvdA-woordvoerder sprak van een maatschappelijk initiatief waarop niet behoefde te worden gereageerd. CDA-Kamerlid Liesbeth Spies was enthousiaster en noemde de oproep ’absoluut positief’. Maar net als VVD-Kamerlid Henk Kamp waarschuwde Spies wel dat een mildere toon in het debat geen oplossing is, zolang harde maatregelen uitblijven tegen bijvoorbeeld allochtone probleemjongeren.