Het voortraject van Van Marwijk overtuigt niet

Zijn tweede periode bij Feyenoord is voor Bert van Marwijk geen overtuigend voortraject naar het bondscoachschap. En er zijn meer kanttekeningen te plaatsen bij de keuze van de KNVB.

De beoogde nieuwe bondscoach stond donderdagavond weer herhaaldelijk stampvoetend langs de lijn in De Kuip, of hij hief zijn armen in onbegrip ten hemel. Zo is hij onderhand uit te tekenen, Bert van Marwijk. Het ging in de kwartfinale van het bekertoernooi tegen FC Zwolle (2-1) met Feyenoord niet zoals gewenst, of afgesproken – en een uitzondering kan dat dit seizoen bepaald niet worden genoemd.

Hoe vaak heeft Van Marwijk al niet geklaagd dat Feyenoord slap en ongeconcentreerd aan een wedstrijd begon? Het mag toch óók tot zijn taak worden gerekend om zijn ploeg adequaat voor te bereiden. Tekenend waren donderdag de woede-uitbarstingen van doelman Timmer, tot radeloosheid gedreven door zijn zwakke verdedigers. De repeterende gebaren tonen bovenal dat de trainer noch zijn ervaren doelman grip krijgt op Feyenoord, dat zich voortsleept op het schema van het voorgaande donkere seizoen, met slechts twee puntjes meer in dit stadium.

Het is voor Van Marwijk (55) geen overtuigend voortraject naar het bondscoachschap, terwijl bij zijn kandidatuur daarvoor al op voorhand kanttekeningen waren te plaatsen. Zo heeft Van Marwijk geen omvangrijk cv. De KNVB wilde als opvolger van de onervaren Van Basten, die na het EK van komende zomer terugtreedt, een bondscoach met internationale ervaring. Over de vraag of Van Marwijk daaraan voldoet, valt te twisten. Nadat de oud-aanvaller relatief laat, op 45-jarige leeftijd, als trainer terugkeerde in het profcircuit, diende hij drie clubs: Fortuna, Feyenoord (van 2000 tot 2004 en dit seizoen) en Borussia Dortmund.

Zwaarder dan zijn periode in Duitsland weegt, gelet op het criterium van de voetbalbond, de enige prijs die Van Marwijk won: de Uefa Cup, met Feyenoord in 2002. Daaraan kleeft het verhaal dat enkele ervaren spelers destijds uiteindelijk méér dan de trainer de richting aangaven. Zij werden aangevoerd door Van Hooijdonk, die met trefzekere vrije trappen een onuitwisbaar aandeel in het succes had. Toch mag Van Marwijk in dezen niet te kort worden gedaan. Hij had hoe dan ook een rol in de uitzonderlijke triomf. Hij is de laatste trainer die met een Nederlandse club een Europese prijs veroverde, en dat zal hem niet snel worden nagedaan.

Mede met dank aan zijn beschaafde uitstraling, voor de KNVB misschien wel zijn voornaamste pluspunt, heeft Van Marwijk de naam een bouwende trainer te zijn – meer een clubcoach die door dagelijkse arbeid op het trainingsveld geduldig progressie kan boeken. Die reputatie vestigde hij vooral in Sittard en Dortmund, waar hij zich door financiële nood nauwelijks van de wijs liet brengen. Maar bij Feyenoord kon Van Marwijk in zijn eerste periode een verval in de competitie nimmer voorkomen en nu komt een nieuw project na een grondige renovatie niet of nauwelijks van de grond.

Van Marwijk had de hand in de aankopen vóór dit seizoen, zoals Makaay en Van Bronckhorst: gerenommeerde spelers, maar geen types die bij tegenslag de rug rechten. Als verzachtende omstandigheid mocht gelden dat Feyenoord na financieel zware tijden beperkt was in zijn keuzes. Maar in de winterstop gaf Van Marwijk zijn fiat aan de komst van Landzaat, een minder getalenteerde kopie van Van Bronckhorst, waardoor Feyenoord nóg meer van hetzelfde biedt. Dat gaf te denken. In zijn nieuwe baan wordt van Van Marwijk bij uitstek verwacht dat hij spelers selecteert en opstelt op basis van elkaar aanvullende kwaliteiten.

En dan is er nog zijn relatie met schoonzoon Mark van Bommel, die onder Van Basten niet meer voor Oranje wil uitkomen. Een familiaire band is niet per definitie een probleem, maar Van Bommel is onderhand een geval apart. In de staf van Oranje wordt ervan uitgegaan dat menige international straks moeite zal hebben met een eventuele terugkeer van Van Bommel, die vorige week zijn duistere zijde in dienst van Bayern München opnieuw belichtte met een vulgair gebaar tegen een scheidsrechter. Door zijn gedrag, dat in een spelersgroep splijtend kan werken, zou een rentree zeker aan de hand van zijn schoonvader onhandig zo niet onwenselijk kunnen zijn.

Voorlopig is het stil rond de onderhandelingen met Van Marwijk. Er is volgens KNVB-directeur Kesler nog sprake van ’kleine oneffenheden’. Als onoverkomelijk schat hij ze niet in. Onderwijl rijst de vraag of de KNVB niet beter af zou zijn, als ze dat wél zouden blijken te zijn.