Fouten bij strafzaken sneller hersteld

Het wordt makkelijker om afgesloten strafzaken over te doen. Dat werkt in het voordeel van iemand die ten onrechte is veroordeeld, én in het nadeel van degene die ten onrechte vrijuit is gegaan.

Minister Hirsch Ballin (CDA) wil fouten in de strafrechtspleging makkelijker kunnen herstellen én meer rekening houden met nieuwe wetenschappelijke ontwikkelingen.

Daarom heeft de minister van justitie een nieuwe herzieningsregeling voor afgesloten strafzaken gemaakt die hij voor advies heeft rondgestuurd. De ruimere mogelijkheden om opnieuw naar een afgesloten strafzaak te kijken vloeien voort uit geruchtmakende justitiële fouten als in de Schiedammer parkmoord en de Puttense moordzaak.

Hirsch Ballin wil de drempel verlagen voor de herziening van strafzaken waarin iemand zich ten onrechte veroordeeld voelt. Nu kan herziening alleen op basis van een nieuwe feitelijke omstandigheid, waarvan de rechter niet wist tijdens de strafzaak. In de toekomst kunnen nieuwe bevindingen van deskundigen eerder leiden tot herziening.

Ter voorbereiding daarop krijgt een veroordeelde het recht om de procureur-generaal bij de Hoge Raad te vragen om een nader feitelijk onderzoek. De procureur-generaal is verplicht om zo’n verzoek om een nieuw feitenonderzoek in te willigen. Daarbij moet het wel gaan om een celstraf van twaalf jaar of meer.

Werken deze wijzigingen in het voordeel van iemand die ten onrechte is veroordeeld, een andere aanpassing pakt uit in het nadeel van iemand die ten onrechte is vrijgesproken. Het Openbaar Ministerie krijgt de kans om iemand opnieuw te vervolgen voor hetzelfde feit, als die persoon eerder daarvan is vrijgesproken.

Hirsch Ballin wil wel voorkomen dat het OM een al vrijgesproken verdachte blijft achtervolgen met dezelfde aanklacht. De hoofdregel is dat een nieuwe vervolging alleen kan bij een zeer zwaar misdrijf, waarop levenslang staat en dat niet verjaart (moord onder bepaalde omstandigheden). Er moet sterk nieuw bewijs zijn dat de rechter tijdens de rechtszaak niet kende én dat tot een veroordeling zou hebben geleid.

Bij minder zware misdrijven is een nieuwe strafvervolging ook mogelijk als zich ernstige procedurele fouten hebben voorgedaan die een vrijspraak op losse schroeven zetten. De rechter is bijvoorbeeld misleid door een getuige die meineed heeft gepleegd, of de rechter is omgekocht.