Het boek Wilders kan nu gerust gesloten worden

Na het uitkomen van De Film meldde Wilders dat hij met moslims in debat wil. Maar na het Kamerdebat van afgelopen dinsdag trek ik de conclusie dat dit zinloos is.

Gematigde moslims lopen vooral het risico als leugenaar en knettergek te worden gekwalificeerd, terwijl een inhoudelijk debat over radicalisering, extremisme en terrorisme uitblijft.

Geven en nemen was er voor Wilders tijdens het debat niet bij. Hij was onmachtig om toenadering vanuit de Kamer aan te grijpen. Toen Femke Halsema aanbood dat zij, haar fractiegenoot Tofik Dibi en Wilders gezamenlijk naar oplossingen voor radicalisering gaan zoeken, weigerde Wilders omdat Dibi in een anti-Wildersdemonstratie meeliep. Wie de dialoog wil aangaan, moet dat ook doen met degenen die hij zelf niet uitkiest. Onder de niet-uitverkorenen van Wilders behoren alle moslims in Nederland.

Tot voor kort dacht ik dat Wilders een slimme politicus met een foute boodschap was. Inmiddels weet ik beter. Want wie in een tijdsgewricht waarin delen van de bevolking voor populisten vallen, dag in dag uit het nieuws domineert, land en politiek in gijzeling houdt en dan toch nog in de peilingen daalt, doet iets fout.

Dit falen biedt nieuwe mogelijkheden. Zijn collega’s in de Kamer wilden geen cordon sanitaire om hem heen leggen, zoals de pers en veel parlementariërs in België dat deden om De Winter van het Vlaams Blok. Maar Wilders heeft nu door zijn gebrek aan inhoudelijke diepgang in het Kamerdebat, zijn ruwe taalgebruik en zijn oneliners zijn eigen cordon sanitaire opgetrokken.

Isoleer hem daarom in de Kamer, ga als moslim niet met hem in debat en weiger als media, vooral radio en televisie, zijn oneliners uit te zenden als hij niet tevens bereid is met zijn opponenten voor diezelfde media in debat te gaan. Ik heb mij de afgelopen maanden toch al gestoord aan het feit dat radio en televisie uitsluitend ’quotejes bij hem ophalen’, maar hem niet dwongen tot een interview met hoor en wederhoor.

Hier hebben journalisten, die zich als hoeders van de democratie beschouwen, een steek laten vallen. Want de democratie is ook gebaat bij publieke verantwoording via de media.

Achteraf bezien was de mededeling van premier Balkenende dat er sprake is van een crisis, of nog iets ergers, een meesterzet. De spanning werd zo hoog opgeschroefd dat die film alleen maar kon tegenvallen. En het gaf regering, belangengroepen en religieuze leiders de mogelijkheid in binnen- en buitenland tot kalmte te manen, maatregelen te treffen en afstand te nemen van een film die zonder twijfel erg zou zijn omdat de maker ervan de Koran als nazistisch boekwerk beschouwde.

Deze anticlimax en het debat van afgelopen dinsdag kan Wilders’ ondergang inluiden.

Daarom kan het boek Wilders nu worden gesloten. Natuurlijk is er wat aan de hand met de islam. Radicalisering en extremisme zijn zorgelijk. Het is ook zorgelijk dat het aantal salafistisch georiënteerde preken en lezingen in Nederland toeneemt, dat daar zo’n drieduizend moslims aan deelnemen en dat in dertig van de 550 moskeen dit radicale gedachtegoed wordt uitgedragen.

De film van Wilders gaat daarom over een uiterst klein deel van de moslimbevolking. De grote uitdaging is te voorkomen dat deze kleine groep de basis gaat vormen voor een brede beweging van moslimradicalen die een reële machtsfactor in Nederland kan gaan worden. Dit vereist vooral dialoog met gematigde moslims. We weten nu dat Wilders daartoe niet in staat is en dat hem isoleren in politiek, media en maatschappij de beste strategie is. Hij verwordt dan tot een tragische figuur die alleen nog aan zijn bodyguards een zekere status kan ontlenen.