Hulptroepen onmachtig in door paniek bevangen Congo

amsterdam – De Franse minister van buitenlandse zaken Kouchner overweegt een Europese snelle interventiemacht van een paar honderd militairen naar Congo te sturen. Frankrijk is momenteel voorzitter van de Europese Unie. Diverse landen hebben volgens Kouchner al laten weten dat zij niet voor ingrijpen zijn.

Rebellen van ex-generaal Nkunda zijn zondag aan een groot offensief begonnen. Het Congolese leger is op de vlucht geslagen en ook vredesmacht Monuc is in het nauw geraakt. Monuc heeft bezworen de steden Rutshuru, Goma, Sake en Masisi in de provincie Noord-Kivu te verdedigen. Maar eergisteren moest het Rutshuru prijsgeven aan de rebellen van Nkunda.

In provinciehoofdstad Goma heerste gisteren paniek, toen de rebellen oprukten. De VN begonnen het burgerpersoneel te evacueren. Congolese militairen ontvluchtten Goma met in beslag genomen auto’s. Gisteravond waren ze de stad tot aan de rand genaderd, waarop hun leider Laurent Nkunda een staakt-het-vuren afkondigde. Om chaos te voorkomen zei hij, maar chaos heerste op dat moment bijna overal. Terugtrekkende soldaten, die volgens getuigen hun zelfbeheersing volledig kwijt waren, vuurden wild om zich heen.

Vluchtelingen meldden eerder op de dag dat de rebellen het dorp Kibati, ongeveer twaalf kilometer ten noorden van Goma, hadden ingenomen. In Kibati waren duizenden vluchtelingen verzameld, zodat het dorp was uitgegroeid tot één groot vluchtelingenkamp.

De afgelopen dagen sloegen nog eens tienduizenden Congolezen op de vlucht voor de strijdende partijen. Sinds augustus zijn er honderdduizenden ontheemden in de provincie. Volgens het Wereldvoedselprogramma zijn er tussen de 1,4 en 2 miljoen ontheemden in Noord-Kivu, voor wie tot mei volgend jaar 33.000 ton voedselhulp nodig is.

De onvrede onder burgers richting de VN-vredesmacht is groot. Gisteren moesten zij toekijken hoe blauwhelmen uit Uruguay er vandoor gingen in plaats van Congolezen te beschermen. Het Congolese leger vuurde in de onoverzichtelijke toestand dinsdagavond bijna een uur lang op een Monuc-basis.

Hoe serieus rebellenleider Nkunda met zijn staakt-het-vuren is, is onduidelijk. Het vredesakkoord dat in januari werd gesloten tussen de regering en zo’n twintig rebellengroepen in de regio, hield niet lang stand.