Trend: vrouwen rukken op in de Italiaanse maffia

Bij de Napolitaanse maffia bezetten vrouwen sleutelposities en hangen soms schietend uit een autoportier. Ze behouden hun macht, ook als hun man weer vrij is.

In Casal di Principe, even ten noorden van Napels, is de machtige Casalesi-bende actief. Toen de politie daar vorige maand tientallen maffialeden oppakte, zat er ook een vrouw tussen.

De foto in de kranten geeft weinig weg: een stevige vrouw met bruingeverfd haar wordt, omringd door politieagenten, weggeleid. Giuseppina Nappa verbergt het gezicht achter haar handen. Nappa is de echtgenote van Francesco Schiavone, de opperbaas van de Casalesi-bende. De 48-jarige vrouw zou, sinds haar man in 1998 in de gevangenis belandde, een beslissende rol in het imperium van de Casalesi-bende vervullen. Ze zou illegale geldstromen in goede banen leiden en strategieën bepalen om concurrerende ondernemers in de vlees- en betonsector uit de markt te werken.

Nappa is een van de vrouwen die het afgelopen decennium binnen de camorra –de Napolitaanse maffia– belangrijke posities zijn gaan innemen. Niet toevallig zitten in Italië inmiddels zeven vrouwen in de gevangenis onder het zware regime, waarmee alleen de gevaarlijkste maffiosi te maken krijgen. Dat zijn meer vrouwen dan ooit. Hoewel andere harde cijfers ontbreken, is het voor Simona Dimonte, magistraat bij de Anti-maffia Directie in Napels, duidelijk: vrouwen rukken op.

„De camorra opereert binnen onze maatschappij en weerspiegelt die dan ook”, zegt ze. Echtgenotes, zussen en dochters van camorristi hebben in de Napolitaanse maffia lange tijd alleen relatief eenvoudige klussen opgeknapt: het verdelen van porties drugs of het bijhouden van de kas waar het afpersingsgeld in vloeide.

Wanneer man, broer of vader de gevangenis indraait, kan de rol van die vrouwen een stuk belangrijker worden. Simona Dimonte: „Ze worden voor de mannen dan het enige contact met de buitenwereld, de tussenpersoon die orders door kan geven. Meestal hebben vrouwen alleen tijdelijke macht. Zodra de broer of echtgenoot vrijkomt, maakt hij weer de dienst uit.”

Maar er zijn steeds meer uitzonderingen. Giuseppina Nappa is daar het bewijs van, net als haar collega Maria Licciardi. „Zij was een gereserveerde en gevreesde vrouw, die toen ze voortvluchtig was ook in haar eentje een machtige bende leidde”, aldus Dimonte. Licciardi stond in de top-30 van meest gezochte personen, tot ze in 2001 werd gearresteerd.

Een van de eerste camorra-vrouwen die doordrongen tot in de top van de Napolitaanse maffia was Anna Mazza, weduwe van de vermoorde maffiabaas Gennaro Moccia. In de jaren tachtig en negentig was zij een manager van gewicht. Roberto Saviano schildert haar in zijn bestseller Gomorra af als het brein van de Moccia-bende. Haar arm reikte van gemeentebesturen in de buurt van Napels tot in Noord-Italië. Saviano: „Vrouwelijke ondernemers zijn bij de camorra-bendes inmiddels niet meer weg te denken.”

Bloedige afrekeningen laten de vrouwen liever aan mannen over. „Vrouwen willen hun handen niet vuilmaken en delegeren dus”, zegt Dimonte.

Maar als het moet, deinzen ze niet voor geweld terug. Zo kwam het zes jaar geleden tot een keiharde botsing tussen de vrouwen van twee rivaliserende bendes, die elkaar een paar dagen ervoor op straat hadden uitgescholden.

Een 70-jarige maffioos bestuurde de auto van waaruit zijn vrouw en dochter een andere auto onder vuur namen. Twee vrouwen en een 16-jarig meisje werden gedood. Een 19-jarige vrouw raakte verlamd. In de auto van de slachtoffers vond de politie ijzeren staven, messen en zoutzuur.