Houkes kan aan nieuwe status moeilijk wennen

Met Europees zilver moest wereldkampioen Ruben Houkes gisteren een stap terugdoen. Toch presteerde de lichtgewicht uit Haarlem beter dan ooit op een EK judo.

Eigenlijk werd gedacht dat zijn bronzen medaille op de EK van 2005 in Rotterdam al een stunt van de eerste orde was. Het lichaam van Houkes leek te lang om te kunnen opboksen tegen de kleine, gedrongen krachtpatsers uit het voormalige Oostblok.

Een jaar later won hij weer brons, en vorig jaar was hij in Rio de Janeiro zelfs de sensatie van de WK. Daarom wekte de nederlaag gisteren in de finale gemengde gevoelens op. Hij zei ’een beetje tevreden’ te zijn. Toch is hij op hoog niveau een constante waarde geworden, die in Peking weer kan verrassen.

Het heeft lang geduurd, maar in de haat-liefdeverhouding die Ruben Houkes (28) heeft met judo, heeft de liefde de overhand gekregen. Begin 2005 verachtte Houkes na het uitblijven van succes zijn sport zodanig, dat hij wilde stoppen. Toen in Rio eindelijk zijn grote victorie als wereldkampioen een feit was, waren de emoties anders dan verwacht.

Dat was niet alleen op het moment van zijn triomf, toen hij met de armen gespreid en een ongelovige blik van de Braziliaanse mat stapte. Maanden later nog moest hij zichzelf ervan overtuigen dat hij de beste van de wereld is, en wezen anderen hem erop dat hij ervan moest genieten.

Vorige week bekende Houkes tijdens de presentatie van de EK-ploeg dat hij thuis regelmatig voor de spiegel heeft gestaan en zichzelf toeriep: ’Ik ben wereldkampioen’. Jazeker, hij heeft volop genoten van alle huldigingen en aandacht. Maar hij vond het ’niet realistisch’ als hij dat reusachtige portret van zichzelf zag, dat als blikvanger bevestigd was aan een sporthal in Haarlem.

„Mijn verbazing in Rio was niet gespeeld. Ik heb niet gejuicht, want ik kon het niet bevatten. De ochtend na mijn wereldtitel werd ik wakker en realiseerde ik me dat ik heel veel had gedronken, maar was dat omdat ik heel goed of heel slecht had gepresteerd?”

In zijn dromen had hij de vreugdesprongen gezien die hij na succes ten toon zou spreiden. Maar hoe anders was de werkelijkheid. Houkes bleef in zijn verdovende roes hangen en bij bondscoach Maarten Arens gleden tranen van ontroering over de wangen.

„Sporters zijn lang kapot van iets dat niet is gelukt”, spreekt ervaringsdeskundige Houkes. „Maandenlang voelen ze zich slecht. Maar winnen we iets, dan zijn we een weekeinde, hooguit een week blij en gaan over tot de orde van de dag. Doe je het daar allemaal voor? Dat is vreemd.”

Nog altijd is het moeilijk om te leven met zijn status. In de aanloop naar de EK in Lissabon moest hij weer afvallen om onder de vereiste 60 kg voor de lichtgewichten te blijven. Het chagrijn kwam op, oude, vertrouwde pijn kwam boven.

„Cor (Van der Geest, zijn trainer van het eerste uur bij Kenamju, red.) moest op me inpraten. ’Wat zit je te zeiken man, je bent wereldkampioen! Zodra je ’s morgens opstaat moet je genieten van wat je hebt gedaan. Hoeveel zijn er die hetzelfde hebben gepresteerd? Je moet je nooit meer door iemand van de wijs laten brengen’.”

Houkes is dezelfde gebleven. Hij is nog altijd de hardwerkende controlefreak, wiens carrière in 2005 na zijn dieptepunt met brons op de EK in Rotterdam een beslissende wending kreeg. Zijn omgeving is veranderd, tot zijn verbazing wordt hij door passanten aangesproken als hij door Haarlem loopt.

En hij heeft gemerkt dat tegenstanders anders tegen hem aankijken. Tijdens de Super World Cup in Parijs stond een als een paard briesende Israeliër tegenover hem. „Ik werd aangekondigd als de wereldkampioen, en stond er over na te denken dat die Israelier die wereldkampioen wilde verslaan. Dat was nog niet doorgedrongen, of ik lag in dromenland.”

Die wijze les heeft Houkes ter harte genomen op weg naar Peking. In de tweede ronde versloeg hij de regerende Europees kampioen Kishmakov, tegen wie hij ongeslagen bleef. Pas in de finale stuitte hij op oud-Europees kampioen Ludwig Paischer, de Oostenrijker van wie hij voor de vierde opeenvolgende maal verloor.