Brits-Saoedische deals opnieuw onder de loep

Britse rechters vinden dat een onderzoek naar Brits-Saoedische wapenhandel ten onrechte is gestopt. Dus heeft Gordon Brown een probleem.

De Britse premier Gordon Brown is in een lastig parket terechtgekomen door een uitspraak van het hooggerechtshof over omkoping bij een wapendeal met Saoedi-Arabië. Donderdag oordeelde het hof dat een onderzoek naar de omkoping in 2006 ten onrechte is gestaakt onder druk van de Browns voorganger Tony Blair.

Het Serious Fraud Office (SFO) – het Britse bureau voor zware fraude – bekeek sinds 2004 of er honderden miljoenen ponden aan smeergeld was betaald aan Saoedische regeringsfunctionarissen om hen te verleiden wapens te kopen van het bedrijf BAE Systems. De zogeheten Al-Jamamah contracten die na de omkoping zouden zijn opgesteld, hadden een totale waarde van 43 miljard pond (52 miljard euro) en liepen vanaf de jaren tachtig. De Saoediërs kochten onder meer Tornado en Hawk-jachtvliegtuigen, plus het onderhoud daarvan. Dat leverde Britse bedrijven duizenden banen op, zowel in eigen land als in Saoedi-Arabië.

Het corruptieonderzoek bedreigde de samenwerking verstoren in de strijd tegen het terrorisme, en kon bovendien veel banen kosten, betoogde Blair. Saoedi-Arabië dreigde bijvoorbeeld een nieuwe order voor straaljagers ter waarde van twintig miljard pond af te blazen, een order die na het stopzetten van het onderzoek vorig jaar alsnog werden afgesloten. BAE heeft altijd volgehouden dat het binnen de wet handelde.

Volgens het Britse hof was het stopzetten van het onderzoek ’onrechtmatig’ en een ’abjecte knieval’ van het Britse rechtssysteem voor buitenlandse druk. Daarmee veegde het de argumentatie van de SFO van tafel dat het onafhankelijk tot de conclusie was gekomen dat het onderzoek geen toekomst had. De rechters zeiden niet dat het onderzoek moet worden heropend, maar niet uitgesloten is dat ze dat alsnog doen.

De Liberaal-democraat Nick Clegg vroeg gisteren om onmiddellijke heropening van het onderzoek. „Hoe kan Groot-Brittannië strijden tegen corruptie en omkoping in het buitenland, als we niet blinkend schoon zijn in eigen land.” De SFO zei de ’implicaties van het vonnis’ te bestuderen. Ze kan nog bij de Britse Lords in beroep – de hoogste rechtinstantie in het land.

Premier Brown kan zelf het onderzoek niet heropenen – dat moet de SFO doen – maar hij zal er wel zijn mening over moeten geven. Als hij heropening steunt, dreigen alsnog problemen met de Saoediërs.