Moeten we burgers in bescherming nemen tegen de Jomanda’s in de samenleving?

De gruwelijke dood van de actrice Sylvia Millecam belooft de gemoederen opnieuw in beroering te brengen, nu het Amsterdamse gerechtshof deze week bepaald heeft dat twee alternatieve artsen en het genezend medium Jomanda vervolgd moeten worden. Nota bene, nadat het Openbaar Ministerie na een onderzoek van twee en een half jaar in 2006 weloverwogen besloten had van strafvordering af te zien.

Het probleem in deze zaak is in hoeverre je de hulpverleners van Millecam ernstige nalatigheid, of zelfs dood door schuld ten laste kunt leggen. De actrice zelf had immers volgens het OM bewust gekozen voor een alternatieve behandeling van haar ziekte (borstkanker). Met Jomanda en de behandelende alternatieve artsen was zij er rotsvast van overtuigd dat het om een bacteriële infectie ging. Als de behandeling daarvan vervolgens fataal uitpakt, mag je die uitkomst dan de alternatieve genezers verwijten? Per slot van rekening mag je aannemen dat zij naar eer en geweten hebben gehandeld. En omdat ze ook niets hebben gedaan dat de ziekte en daarmee de dood heeft veroorzaakt, is het nogal wat hun de schuld te geven van Millecams einde. Anders gezegd, het causale verband is lastig aan te tonen.

Welnu, daar denkt het gerechtshof anders over. Het hof redeneert dat de mondigheid van de patiënt ergens op gebaseerd moet zijn, namelijk op ter zake doende informatie. Daaraan heeft het in het geval Millecam schromelijk ontbroken. Een normale arts is verplicht de patiënt te wijzen op de gevolgen van zijn beslissing. Ziet hij af van behandeling, dan zal een arts moeten zeggen: bedenk wel dat er dan een kans bestaat van zoveel procent dat u dan een gruwelijk einde te wachten staat. Jomanda en de alternatieve artsen hebben echter verzuimd deze informatie te verstrekken. Millecam zou zelfs apert onjuist zijn geïnformeerd. Daarmee zijn ze ernstig tekort geschoten in hun zorgplicht. Ze deden te stellige mededelingen over hun therapie, hielden haar weg uit het reguliere medische circuit, kwamen met onjuiste diagnoses en riepen niet tijdig adequate medische hulp in.

Cru gezegd: de alternatieve artsen hebben Millecam een illusie voorgeschoteld, c.q. doen volharden in een illusie, terwijl ze beter hadden kunnen weten. Met die vaststelling komen we op onherbergzaam terrein, want wie maakt uit wat een illusie is? Ik ken zelfs mensen die de hele reguliere geneeskunst als een illusie afdoen. Zoals omgekeerd reguliere artsen geneigd zijn het alternatieve circuit af te doen als piskijkerij. Hoe dan ook staat vast dat een veroordeling in deze zaak vergaande consequenties heeft voor de alternatieve geneeskunst. Moeten we die zo zwaar op haar verantwoordelijkheid drukken? Moeten we burgers wel in bescherming nemen tegen de Jomanda’s?